Home / REPORTAZH / Vishocica,nje qyteze modeste e famoze ne Devoll,Albania
loading...

Vishocica,nje qyteze modeste e famoze ne Devoll,Albania

Vishocica,nje qyteze modeste e famoze ne Devoll,Albania

Monografi

“Jam bir i yjeve qe s’vdesin,
Planet qe trajktore s’njeh!
Une qesh dhe zgjoj gjiithe universin,
Nga gjumi,diellin,une e ngre !”
Skender Rusi

Kujtese e shpejte dhe e shkurter per te gjithe bijte e dashamiresit e saj,qe e kane perzemer si nene e tyre dhe s’kane per ta harruar ne jete te jeteve,
por do ta ngrene me lart emrin e saj.

Biri i saj

Vishocica i njgjan nje ylli ne gjithesi,qe here shfaqet,here zhduket,ne hapesire e ne kohe,ne vite e ne breza,nje here shkelqen e njhere venitet,por
asnjehere nuk shuhet.
Vitet qe ajo shkelqeu,ishin ne gjysmen e dyte shek.XX e ne fillimet te XXI u
be nje fshat,qyteze,per nga gjalleria e arritjet e jetes social-ekonomike dhe e
per nga zhvillimi i kultures dhe i qyteterimit.
Vishocaret,banoret e saj inteligjente e bujq te pashoq,u bene aq te
degjuar,sa fama mori dhene.
Nuk eshte legjende,por nje realitet i pamohushem historik,-,per ato breza,te
cilet pervec bekimit te nenave,u pagezuan:
– Me ujet e bekuar te burimit te vishicices,te zalleve,me ujin e ftohte e
nje vend magjik natyror , buze lumit Devoll,qe kompozitori e artistet korcare i
ngriten kenge e qe u kendua nga radio-Tirana,i degjuar per pikniket e paharuar
te banoreve por me shume te te rinjeve dhe te nxenesve te shkollave e perballe
tij matane lumit ne koderr vendi i shenjte i Inonishtit,i preferuar per
besimtaret dhe nga banoret,nje rizort i bukur natyror,
-Nga djepi i dijes,nga shkolla e Vishocices, obelisk i gjalle i dijes dhe
i qyteterimit ne breza,nje vater dijesh jetedhenese e pashtershme per bijte e
saj,,nje nder shkollat e para shqipe,pas asaj te korces me mesuesit e pare Zenel
Shehu nga Bilishti,,Sabri Mullaj hoxhe e mesues nga Kapeshtica,burin e vogel e
inteligjent te fshatit Sami Bejleri e te tjere ,qe u ngrit ne nivelet e
shkolles se mesme bujqesore pa shkeputje nga puna per disa vite:
-me martirin e saj,deshmorin e pare antifashist ne devoll,patriotin e
flaket per liri,mesuesin e shkolles se Vishocices, Raqi Grabocka,,qe u pushkatua
nga bishat fashiste ne pranvere te vitit 1944 bashke me te riun e fshatit
Shyqyri Kambo,,ne dalje te fshatit,rruges per ne Bilisht, ne sellcat,
-me krenarine e saj ,mesuest e saj edukatore te aposionuar,qe nga me te vjeteri
e me te rinjte,Ziqiri Vocin,Skender Topciun, Kimet Mulluxhiun,Agim Topciun,Beqir
e Mazar Topciu,Skender Subashin, Ismet Rusin,Luan Kalanen,Remzi Muken,Fehmi
Bejlerin,Myfteren Bejlerin,,Feti Vocin,, Muharem Bejlerin, Manushaqe
Mulluxhiun,Jorgjije ,Subashin,Drita Topciu,Qazime Bejlerin,Sulejman Bejleri,Driton Goce,Sadete
Goce,Guxim Bejleri,Besim Bejleri,,Edmond Lame,Andri Rusi,Rudi Voci,,Fabiola
Pasholli, Deshira Kalana,Aurele Gocen,Ilda Pasholli,Brunilga Bejleri Mulluxhiu ,
e te tjere nje liste pa mbarim….dhe mesuesen e edukimit
fizik spotisten atleten vishocare Shega Hysi. e te tjere e me te rinjte ne
epoken e demokracise…
-si dhe me mesuesit me te mire nga Korca,Bilishti,e nga fshatrat perreth,mesues
te nderuar e te respektuar qe behet nje liste e gjate me emra…
-drejtoret e saj te apasionuar e te talentuar,vendas dhe intelektualet me te
mire te Bilishtit,te Korces,e te fshatrave perreth,midis tyre me i
talentuari,drejtori me stazh me te gjate e me popullori bilishtari,mesuesi
Pellumb Agolli,e deri me i riu ,ish nxenesi i shkelqyer i saj ,poeti i ri
Pellumb Pasholli,si dhe drejtori me i ri i gjimnazit te Bilishtit,ish nxenesi
talent i rralle dhe mesues i matematikes,Celik[Ferdinand]Voci.
-Nxenesit e studentet e saj te shkelqyer,qe ishin nderi i gjimnazit te
bilishtit,te shkollave te mesme e te univerisiteteve te vendit,
-me intelektualet e saj,ajka e qyteterimit ne vend,si
agronome,ekonomiste,veterinere,zooteknike,ushtarake e te gjitha spesialitetet
deri ne pilotet saj mjeshtra, ,inxhinjere,mjeke,mesuese, pedagoge,artiste e
profesore e te shperndare neper bote,
-Nenat, grate e vajzat e saj te mencura e duararta,mendje ndritura e
inteligjente,faqekuqe si burbuqe,kapelekashtat si ombrella, qe i thurnin vete me
mjeshteri me kashte thekri per tu mbrojtur nga dielli “Perendesha bukurije,Ne ju
kishim Ju,-stolira.” sic shkruan ne poezite tij,
-biri i saj poeti,dramaturgu,prozatori, mesuesi i letersise te shkolles
, Skender Rusi,simboli i Vishocices se sotme e te se ardhmes,,qe eshte shembull
frymezimi ,pishtar i epokes se re te kultures dhe i letresise moderne mbare
shqiptare,
-me vajzat e grate e panumurta, shkendija ,pishtare te emacipimit,e te vete
shoqerise qe u bene drejtuese te zonja deri ne krye te posteve drejtuese ne
vend,deputete ne kuvendin popullor, si Mirije Subashi dhe Zhuljeta Kalana
nje bije e tyre e thjeshte, nje nder traktoriste e para ne devoll,
nje grua popullore e degjuar ne te dy kontinentet
si dhe ato nena,gra e vajza ne rrugen e gjate te kerkimit
te “arit te bardhe” si mjeshtret me te madhaja ne bote, te gatimit e te
onservimit te
ushqimeve e te kuzhines, qe edhe kuzhinjeret me specialiste nuk do t;ja
kalonin,per te gjitha nenat ,gratee vajazat vishocare,
-Me bijte e mencur intelektualet e saj ,nder me te vjeterit kuadrot
e specialistet e pare Nevruz Topciu,Adem
Muka,Muhamet Rusin, ,Halil Mullaj,Hytbi Vocin, Servet Rusin ,Sybi Hysi,Ismet Rusin,
Muharem Hysi,Agim Mulluxhiu,Vebi Goce,Beke Vocin ,Pellumb Subashin,Selami Vocin,Arif Hysin,
Nderim Bejlerin,Arif Mullaj,Rakip Topciu,Avni Lame,Oliver Topciu,Landi Bejleri,Fluturak Rusi,
Shpetim Mulluxhiu,Genci Hysi,Spartak Rusi, Gazmend Beshi,Gezim R.Goce, e shume te tjere
te tjere
-,si dhe vajzat Shaqibe Topciu,Myzejen Rusi,Ervehe Bejleri,Jeta Subashi,Rusha
lame,Luljeta Rusi,Entela Bejleri,e te tjera.
-me artiste,sportiste e poete,si mesuesja e letersise se shkolles se
fshatit,Engletina Lame,autore e shume teksteve te kengeve ne festivalet e vendit
te radios e te televizionit,
-Toka e begate e nga me pjelloret,fusha e Vishocices, ne fushen e Devollit,
qe prodhonte edhe “karamele” nje histori e gjalle,,me mjeshtrat e mencur Bujq e
punetore nga me te medhenjte e te degjuarit ne bote, nje plejade e nderuar, te cilet jane te shumte
per t’i permendur me germa te arta, si Zenel Topciu, Haki Voci, Mynyr Topciu,
Medi Vocin,Latif Muka, Amit Vocin,Qemal Bejleri,Ali Meckolli,Hysni Voci, Qani
Hysi,Safet Goce,Ali Bejleri,Sabri Goce , Etem Topciu,Teki Pasholli,Demir
Goce,Shyqyri Topciu,Nevruz Goce,Daljan Hysi,Sali Sharxhi,Ferik Rusi,Selfo
Sharxhiu, Haxhi Goce,Nexhat Pasholli,,Sali Sharxhiu,Velisha Berberi, Fehmi
Topciu,RexhepLame,Nesim Muluxhiu,Dane Rusi, Riza Bejleri,Selman Muka, Adil
Meckolli,Bektash Hysi,Rustem Rusi , Isuf Voci,,Nazmi Topciu ,Sezai Voci,Bektash Hysi,Myrvet
Topciu,Dervish Subashi,Xhevit Topciu ,Rami Vocin, e shume e shume te tjere deri me te rinjte e
sotem.
– Barinjte ,cobenet qe gdhiheshin tere veres arave me nga nje gune duke
kullotur bagetite, si Reshat Goce,Bariq Rusi,Selman Topciu,Shaban Hysi ,Hysen
Hysi,Kudren Topciu ,Fazli Topciu, Bujar Pasholli ,Jashar Topciu,Hekuran
Goce,Sabajdin Voci,Qamil Goce,e shume te tjere
– me karrocieret e pare te fshatit,me karocat prej druri e me vone me goma qe
ishin si taksite dhe ambulancat e fshatit per cdo rast e nevoje me Isa
Muken,Fuat Rusin,Hysen Muken,Sulejman Rusin,Demir Mulluxhiun,Mazllem
Muken,Shaban Muken,Emin Hysin,Zydi Sharxhiun,Shpetim M. Mopciu,
Besnik Goce,Berti Beshin,Namik
Gocen,Ladi Muken,Sulejman Lengun,Shpetim Goce,Ylli Topciun,e te tjere.
-me parkun e stacionit te SMT ne fshta dhe ate te makinave te fshatit duke u
daluar traktoristet e shoferet s saj,nder me te vjeterit,si Tosun Subashi,Teki
Bejleri,Bujar Bejleri,Vebi Bejleri,Bardhyl Bejleri, Rami Rusi,Bardhi
Bejleri,Nizami e Gjergji Topciu,Bedri Bejleri,Fidai Shpuza,Besnik Muka, Ylli
Goce,Sejtar Topciu,Ladi Rusi,Perparim Muka,Bujar Topciu,Beni Hysi,e te tjere
deri me te rinjte ne demokraci si Berti Zeka,Faze Mulluxhiu,Bariq Mulluxhiu
,Agron Goce,Syrja Vocin ,Ajdin Goce, e shume te tjere pothuaj te gjithe djemte
e fshatit.
-me ndertuesit e saj mjeshtra te medhenj e duar arte,ne ndertimin e veprave e te
objekteve me te medhaja indistriale ne vend e neper hidrocentrale,e jashte ne
greqi e ne amerike si punetore te medhenj ne ndertimin e “keshtjellave ” te
amerikes,midis tyre duhet te permendim,Fejzo Topciu.Mehmet Topciu,Agron
Pashollin,Mysret Meckollin,vellezerit Topciu Syrjai,Fadili e Selmani,Zini Rusin,Shezai
Pasholli,Selami Rusin,Haxhi Vocin,Ivaner Pashooli,Fevri Pashollin,Nexhat
Meckollin,Seri Pasholli,Fejzi Muken,Adriatik eMirat Pashollin,Nuri Hysin,Nadir
Muka,Refik Gocen,Selami Rusin,Gezim Gocen,RidvanVocin ,Hysen Bejlerin,
Hiqmet Topciu,Hekuran Topciun,Agron Topciu,Sadi Topciu,Agim Goce,Bajram
Topciu,Dijon Goce,Mirandi Hysi,Petri Mulluxhiu,Luli e Fari Pasholli,e te tjere ete tjere.
-me ndertuesit e rinj spesialiste qe punojne ne Greqi e ne Amerike qe jane bere
shume te degjuar e te kerkuar per punen e e tyre te arte e artistike,duke punuar
bashke baballare e e djem,si trashegimi e thelle e tradites mjeshterore,
-me ushtaraket e saj trima e te mencur qe vinin nga rradhet e ushtrise partizane
e qe u shkolluan ne shkollat ushtarake,nder te paret Selman Kambo,Hysen
Hysi,Mehmet Kalana, Kadri Mullaj,Shaban Hysi,Zarif Subashi,Zike Bejlerin,Vasfi
Topciun,,Xhevdet Beshi,Enver Mulluxhiu,Nexhat Pasholli, ,Teki Lame,Hasan
Beshin,Zylke Kalana,Metke Hysi,Ismail Beshi, Zenel Mullaj,Ahmet Hysin,Fevri
Subashin,Hajder Bejleri, e te tjere.
-dhe brezi me i ri Agim Kalana ,Rexhep Topciu,Astrit Rusi,Florenc Rusi, Myfteren
Bejlerin,Petrit Sh.Mulluxhiu,Festim Bejleri,Ilirjan Rusi,Petrit Rusi,Jace K.
Mullaj, ,Ndricim Rusin,Vilson Beshi,Arben Bejlerin,Skender Muka,Gezim
Zeken,Pellumb Mulluxhiu,Armandi Bejleri,Nevzat Mulluxhiu,Ilirjan Sharxhiu,Gezim
Lame e te tjere.
-per vullnetaret e aksionistet e saj te shumta ne breza,per rindertimin e
Shqiperise pas luftes,ne ndertimin e veprave te medha ,si hidrocentralet ,rruget
e reja kombetare Kukes -Peshkopi,hekurudhat e vendit,aksionet e taracimit te
kodrave ne Ksamil e ne gjithe vendin,ne tharjen e kenetes se Maliqit e deri ne
aksionet lokale sic ishte ai i hapjes se kanalit te Ventrokut ne Tren,kanalit qe
shkon paralel me autostraden e sotme,e deri ne aksionet e fshati te pyllezimit
me drure frutore te gjitha kodrat e fshatit.
Duke u shquar midis tyre vishocarja burneshe Qerime Subashi e dalluara ne te
gjtha aksionet,si dhe aktivistet e para, pishtare te se rese te fshatit, Hane
Beshi,Asije Goce, Rubije Subashi,Remzije Bejleri,Gjyle Subashi,,Shega
Kalana,Xheviko Goce,Hysnije Kalana ,Veprore Bejlerin,Lule Topciu,Xheviko
Mullaj,Xhenet Jemeni,Lume Bejleri,Refke Hysi,Merita Bejleri,Urani Bashi,Vasfije
Muka, e shume te tjera si dhe burnesha e palodhur Afsa Lame,
– si dhe shume burra e te rinj vulnetare e aksioniste, ,te paharuaret
aktivistie te palodhur te aksioneve te rinise,Luan Rusi e Urim Berbebri,e
shume te tjere.
* * *
Kush e beri aq famoze ate vend,te degjuar ne gjithe vendin?!
-Mencuria intelktuale e bijve te saj shkollare e te talentuar.Fama mori
dhene per:
-Centralin e pare elektrik,nje nder fshatrate para ne vend me drite
elktrike,para elktrifikimit te vendit,,
-Pallati i kultures,qe per fshatin,qe i pakrahasueshem,me sallen e biblotekes,me
miq te shumte te librit,te medhenj e te vegjel, e me salla lojnash,deri ate te
pimpongut,
me sallen e madhe te shfaqjeve me rreth katerqind karike,me nje skene te larte
qe edhe cirku i Tiranes jepte shfaqje,
-me kinemane e saj dhe operatorin e saj mjeshter,qe jepeshin filma dy-tre ne
jave,
– Asamblin e madh artistik qe ka zene vendin e pare si republike,,me
korin e djemve e te vajzave te bukura si borebardha,prej njeqind e pesedhjete
vetesh me kater zera,me oktetin e vajzave,me kompleksin e burave,te dalluar ne
festivalet lokale e ato te vendit qe konkuronte me ansamblin e ushtrise te
tiranes, me drejtuesit dirigjentet amatore te talentuar mesuesit
muzikantet,Nesti Llambro, Koco Papajani, Agim Topciu,Llambro Shemko,Ylber Lame e
te tjere.
-Teatrin amator,qe jepte shfaqje premier dy here ne vit e neper fashatra,ne
korce,pogradec dhe erseke e qe konkuronte e ne shkalle rrethi,me ndermarrjet por
e ne shkalle vendi,me aktore amatore shume te talentuar qe diten punonin ne are
e ne mbremje pergatitnin per shfaqjen,me rregjisore te saj,
te udhehequr nga aktoret me te medhenj te teatrit te Korces si Pandi
Raidhi,Dhimiter Orgocka,Vani Trako,Thimi Filipi e te tjere,
qe nxori aktore te medhenj si Elida [topciu]Janushi,aktore e teaatrit kombetar,e
disa filmave artistike,partnerja e degjuar e Jovan Bregut,Marjeta,ne komedine
“Pallti 176″ me te madhin Rolan Trebicken,
-Fidanishtja e grupi amator ,me teatrin e shkolles qe konkuronte me shkollat e
mesme ne rreth e ku dilnin talentet e reja per grupin e ritur te teatri amator
shume te degjuar te fshatit,te drejtuar nga mesuesit e fshatit,Ziqiri Voci,Remzi
Muka ,e Luan Kalana..
Me gupin e kenges iso popullore te devollit,te burave e te gave,te
fanmiljes goce,me solisten popullore,mesuesen e muzikes, Ana Gocen te asamblit
“Devolli”,aq te degjuar ne shoun “12 te djela ne holliwud” dhe me grupin e
valltareve popullore te devollices,
– per shpirtin muzikant ,me instrumentiste e degjuar te fisarmonikes,te
klarinetes ,te volines,te klarinetes,per kompozitoret e dirigjentin Alejdin
Topciu; kompozitorin e kengeve per femijeYlber Lame , dhe Mazllem Muka,Myfterem
Hysi,Artur Subashi,e deri me te rinjte,saksofinisti Meti Muka, me e reja
vilionistja Arta Bejleri.e shume e shume te tjere.
– Vishocica ka pasur nje nivel te larte te jetes qytetare, zhvillimi
te shpejte social-ekonomik te perparuar per kohen,:
– me qendren shendetesore,ambulance e saj,me disa mjeke,dentiste,, te shkelqyer
nga bilishti e nga korca,me infermjeret me te mira e me mami nga fshati e
perreth,me disa shtreter spitalore e te maternitetit,me infermjeret e saj
popullore si Fejzi Vocin.,Jeta Sharxhiun,Zhula Subashi,Eva Rusin,Mine Gocen,
-per mjeket e saj te degjuar,me veternanin,dr.Vexhi Subashi,nder te paret e
acupuktures ne vend,Dritan Hysi,doktori i llixhave te elbasanit, e deri sot me
te rinjte,Zalo Topciu e Agim Vocin e te tj.
-me kopeshtin e femijeve me dreke per t’i ardhur ne ndihme grave ne punet e
bujqsisise,
-me cerdhen e femijeve te vegjel me ushqim po thuaj se falas,
-me kampin veror me ushqim ,me disa turne dy e tre javesh gjate pushimeve
verore,
-me menxen-restorant te preferuar per fshataret por edhe per te huajt me cmime
modeste,me guzhinjeret e telentuara si Feruze Goce,Ane Topciu,Leta Zeka e te
tjera.,
-Artizanati e punishtet ,nje dege e ekonomise ne fshat qe plotesonte
te gjitha deget e superstruktures,me repartin e rrobaqepsise,me robaqepsa nga me
mjeshtra te devollit,bura e gra,per qepjen e kostumeve te bukur,me kepucarine e
kepucaret e saj te degjuar,ne pergatitjen e kepuceve me modelet moderne e te
kohes,si ,Demir Bylykun,RamadanVoci,Sheqadet Lame,Petri Bashi ,Sami Bejlerin e
te tjere.
-Grate e vajzat duararta, qendistare e te grepit te jastekeve , te
hojave e tecentrove te llojeve te shumta,korthinjakave e te perdeve,endeset e
punimit te trikove e te fanellave prej leshi, me grepa e me shtijat, me
tezgjahun te berjes se qilimave e te posteve te bardha ,, qe pothuaj e ishte
tradite shumica e familjeve,deri ne makinat qepese ,nder te parat
shquhen,Azbije Meckolli,Alltezi Hysi,Nefise Hysi,Ganime Bylyku,Neta
,Filla,Lavdija, e shume e shume te tjera.
-Punishtja e moderne e zduktarise,qe nga mjeshtrat e sqeparit e deri keta te
tornove,qe benin qeret e karocat ,zgjedat e parmendet,e dei ne modeljet nga me
moderne,kabinete e guzhinave e kolltuket,Sinan Topciu,Elmaz Subashi,Gure
Muka,Zija Hysi,Gezim Goce,Tomor Rusi ,Belul Topciu,Mirandi Hysi,Dashi Hysi
,Ridvan Voci, ,Miri Voci
-kovacana qe nga nga ajo e lashtesise deri ne frezat moderne,me Maliq Topciun
,Selfo Gocen, saldatorin Agron Beshi,mekaniku duararte Meti Muka,,e te tjere.
-me qeramithanen e berjen e qeramidheve e te tullave te vendit
-fabrika e miellit,e bluarjes dhe e pergatitjes te tagjirave, me Muamer
Vocin,Andilerin e te tjer.
-furrat e bukes te fshatit,me mjeshtrat e rralle e te degjuar te gatimit dhe me
furat e vogla shtepiake ne cdo shtepi ,me grate qe ishin mjeshtre te gatimit te
miellit,Xhezmi Rusin, Rami Vocin,Bale Mulluxhiu,Remzije Hysi,e te tjere.
-me punishten e rrakise , pore me ato kazane individule qe ishin te shumte ne
fshat nga mjeshtrat e shumte,Riza Hysi,Riza Bejlerin,Xhevat Berberin e te tjere.
-,deri me punishten e marmallates.
– Jeta e gjalle artistike e kulturore edhe nga aktivitete e shumta
sportive,spartakiadat dhe kampionatet e zhvillura te cilat shndroheshin ne
festa sportive gjate veres e vjeshtes .Me fushat e saj sportive te fshatit e te
shkolles,
– Me tranjeret e saj,qe ishin profesioniste te vertete,si mesueset e
fiskultures te mbaruar te gjithe institutin “Vojo Kushi”Tirane,me atletet e
saj,me ekipet e volejbollit,e me organizimin e lojrave populore qe te gjitha
ishin per t’u admiruar..
-Futbolli me futbollistet vishocare te saj ne breza,me ekipet zinxhir ,te
degjuar per lojteret e saj te talentuar e teknike te medhenj,qe mendoj te behet
nje shkrim i vecante per ta,
-me Trifon Bejlerin,veteranin e futbollit te Vishocices,simbolin i
futbollit,,shtatedhjete vjecarin qe
vazhdon edhe sot te luaje futboll ,me ekipe te federuara ne shtetin e
Kenerikes,SHBA.qe eshte per te shenuar ne librin e rekordeve Xhinius.
-me fushen e saj sportive te gjelberte gjate gjithe vitit e te drenazhuar me
pune vullnetare nga rinia e fshatit ,te cilen e preferojne qe te gjithe
sportistet e fshatit por dhe ata te zones,ku kane luajtur e stervitur jo vetem
ekipet e Bilishtit e te Skenderbeut,por edhe ato te Dinamos e te Partizanit.,
-eskursionet dhe marshimet e rinise ne vende historike e piktoreske ne morave e
ne gjithe devollin,e shume aktivitet qe e benin jeten ne kete qyteze modeste te
gezuar e me larshmeri.
-Dasmat e te rinjeve e te rejave te cilat shnderoheshin ne festa popullore ne
fshat edhe sot,duke bere te shtunen dasmen per fshataret,ku kercenin e hedhin
valle te medhenj e te vegjel,me ate vallen e shpejte te Vernikut,elenamomen,aq
te preferuar nga banoret.
-Mbremjet e shumte te te vallzimit e te argrtimit te cilat ishin masive e te
pernatshme,me gramafonin e Gurkes Rusin ,operatori i kinemase se fshatit,, e me
pas me orkestrat e fshatit..
– Poetet ,prozatoret e publiciste te vjeter e te rinj,e bejne me
famoze kete fshat,
-me te madhin, poetin lirik te shqiperise,dramaturgun,prozatorin e koheve
moderne,ish mesuesin e letersise, djalin e vet intelektual e tere talent te
fshatit,
Skender Rusi,qe sic pohon,poeti yne devolli,kollosi i letrave shshqipe e i te
gjitha koherave,Dritero Agolli,ai eshte poeti qe kendon,bilbili i devollit e i
lendinave te korces,por edhe i bjeshkeve te Shqiperise.Traditen e tij po e
thellojne bijte e saj me te rinj si Eris Rusi,me nje krijimtari te pasur e
cilesore,poeti Pellumd Pasholli,publicisti i talentuar Oliver Topciu me gazeten EORDE,e te tjera.
* * * * *
Prodhimet bujqesore ,te rekordeve e te rendimenteve te
larta,modernizimi,teknika e larte me mekanizmat e shumte te stacionit te
traktoreve ne qendren e fshati,me traktoret e shumte me zinxhira e ato me goma,
me trktoriste” luanet e fushes”, qe me plugjet nga me te thelle e dermonin dhe
e thermonin tere ate fushe nga dy tre here ne vit,,me makinat shirese e me
autokombanjat moderne,parcelimi e kanalizimi i fushes,ujitja e te gjithe fushes
por edhe kodrave ,me ujet e ujembledheseve te shumte e me stacionet e pompimit,
e bejne shume te degjuar Vishocicen ,si nje fshat i ralle ne cdo fushe te
jetes.Por me shume:
-per bujqit mjeshtra te tokes,doktoret e mirefillte te rritjes se
bimeve,metereologet popullre te parashikimit te motit me ato proknozat e tyre ne
dukje te thjeshta por shume shkencore,
-si dhe spesialiste ne perdorimin e paremendes ,te plugut,te disqeve,te
branave,te kultivatoreve te terhequr nga qete ,pendet, per punimin e tokes
– ne prodhimin e dritherave,me parcelen baze eksperimentale-shencore te
prodhimit te farerave te reja,per marjen e rekordeve te larta te krahasuar me
ato boterore,
-per prodhimin e patates,si guret e lumit,si ruge me kalldrem,aq i madh ishte
prodhimi sa nuk i nxinindepot e magazinat por stivoseshin ne toke ne kavaleta.
-per prodhimin e panxharit te sheqerit,ne prodhim te gjere ,qe kerkonte
mjeshteri te vecante e te kujdeshme ne rrallimn e tij,per prodhimin ne sasira te
medhaja ,ku eshte per tu shenuar qendra e grumbullimit te panxharit ne
Vishocice,nje nder me te medhaja ne rreth,aq sa skodat e parkut te Korces
vazhdonin gjithe dimrit per ta transportuar ate ne kombinatin e sheqerit ne
Maliq,
-per prodhimin masiv te duhanit,qe zinte zodrat anembane te fshatit,e ku nje
kontribut te vecante jepnin dhe femijet ne shkuarjen ne vargje gjate pushimeve
te veres,
-Pemetaria e vreshtat ishin shume te zhvilluara te degjuara per shume kohe ne
tere vendin,
-mollet e Vishocices,jo vetem mbushnin tregjet e vendit,por edhe ato te
eksportit,qe ishin perqendruar,
ne parcela te vecanta ku sherbenin brigada te specializuara ne trajtim shkencor
te tyre,ku mbusheshin,
kanalet e rruget nga mollet e mbjella ne ane te tyre e nuk i trazonte njeri e qe
cudteshin banoret e huaj,
-plantacionet si mud ti themi me kumblla,sic ishte kunja e vishocices,e mbjelle
dhe e pyllezuar nga rini me pune vullnetare,si dhe qershite e mbjella ne
bollocezmat ,kodra ne kufij me greqine,me varitete nga me te shumellojshme,
-vreshtet qe zinin kodrat perrreth e ato ruges se Bilishtit,ku do te permend
bostanin e pjeprat qe mbilleshin ne vreshtat lart ne kodren siper fshatit,qe
beheshim me mire se ne fushe,
-fidanishtja e drueve frutore,por nje e rralle dhe e degjuar ne gjithe vendin,
-fidanishtja e prodhimit te fidanve te rushit,me mjeshterine e shartimit nga
specialistet e tekniket e kualifikuar , ku punonin bura e vajza gra te
specializuara ne hangare te vecante, vishocare,pastaj te mbareshtruar ne parcela
te vecanta e qe me vone paketoheshin per shitje per nevojat e vendit por edhe
me shume per eksport.
Perimet e e vishocices,me emer si ato te gjithe devollit, me bacevanet e
saj mjeshtra,qe nga domatja e specat e deri ne prodhimin e patllixhaneve e te
bamjes,pa le qe beheshin kungujt rekord ne madhesi e ne peshe sa viheshin ne
ekspozitat e vendit,prodhimi i lakres,
-por vecanerisht prodhimi i preshit qe beheshe si shavar ,si makaze,e qe shumica
shkonin per eksport ne Gjermani,
-prodhimi i fasules se gjelles,aq te shijshme sa sgjenden ne bote,ku dhe
kengetari popullor i permend,”fasulet trenare,kane shoqe ato vishocare,lozin
valle me cangonjaret,
-fasulja koker madhe ose pllaqi e vishocices,nje nga parcelat e rralla ne
vend,qe kultivohejj ne blloqe te vecanta te ngritura me tele e shtylla betoni
nga dy e tre metra,ku punonin gra te specializuara,qe beheshin si xhungel,dhe qe
shkonte e gjitha per eksportin e vendi ,por me shume ne Greqi.
Blegtoria me veterineret e blegtoret e aposionuar,
– me fermat e degjuara te lopeve te races,
sektori i majmerise e i ritjes se gjedhit per mish, nder me te medhenjte ne
rreth,
-ferma e prodhimt te dreve e te derkuckave , nga nje stalle e vogel ne nje
komleks sektor gjedhi,nje nga me kryesoret ne rreth per prodhim masiv te mishit
jo vetem per nevojat e rrthit por dhe ato te vendit,me ritesen e pare e te
palodhur te fermes se derave Harije Muken.
-ne mbashtrimin e dheneve ne tufa te medha te dalluara per leshin e tyre
rrude,per postiqet e bardha te tyre si debora,por e ne pergatitjen e pastermave
,mishit te thate per dimer me mjeshteri nga grate nikoqire vishocare,
-dikur e degjuar e ne mbareshtrimin e buallicave,-dhente e vishocices te
degjuara per prodhimin e leshit rrude,per prodhimin e qumeshtit ,por me shume te
kosit qe ishte ta prisje me thike,
per pularine ,ritjen e shpendeve te pulave e rosave ,ne kompleksa te vecanta,
-per inkubatorin e ritjes me shumice se zogjeve te pules ne menyra
artificiale,qe plotesonte nevojat e rrethit por edhe me tej,pa permendur ato
shtepijake qe nxirnin tufa-tufa me pula ,rosa ,pate e gjela deti nper shtepiat,
-ne mbajtjen e ritjen e bleteve me shumice por e neper shtepite ,ne shumicen e
familjeve per prodhimin e mjaltit,qe nga koshkat e thjeshte e primitive e deri
ne kosheret moderne me disa kate,
-per mbashtrimin e pelave e te kujve,ne tufa te medha,
-per baxhon e saj,fabrika modeste e perpunimit te qumeshtit,qe mblidhte dhe
qumeshtin e fshatrave perreth,duke prodhuar djathera te llojeve te ndryshme me
baxhoxhinjte e saj mjeshtra nga te gjithe fshatrat e devollit,
-per grate nikoqire qe edhe ato me petite[tundeset]benin perpunim e qumeshtit ne
cdo shtepi,duke nxjere gjalpin,gjizen e bardhe te Vishocices e kerkuar nga te
gjithe djatherat ,kosin,edhe dhallin qe ne vere do t’ja kalonte e bires se
korces.
Per bazen e madhe ushqimore te blegtorise e bimet faragjere si jonxhet e
shumta,kosaxhinjte e vishocices ,bura te fuqishem qe s’pushoningjte veres duke i
korrur ato me mire se kur dolen kombanjat,
-per prodhimin e fushave me kolze me ato luleverdhat,si nje det i verdhe ne mes
te fushes,panxharin e kuq ,rudipaganee te tjere,
-pergatitjen e sillazhe te grira e te konservuara nga misri gjorgjan q e ta
prisje me sepate,
-per grumbullimin e kashtes,ne mullare te medhaja si billdinjgje te medhenj ne
te gjithe fushen,nga spesialiste e ndertimit,
-per bujqit specialiste ne tarnsportimin e prodhi mt nga fusha ne fshat ne depot
e ne plevicat,sidomos ne ngarkimine qereve prej druri te terhequra nga qete,me
kashte e me jonxhe aq sa dukeshin sikur mbartnin nje shtepi te tere e qe sot
behet me karocat me rota prej gome
-Per kuadrot e saj drejtuese te zotet e me shkolle , jo vetem ne Vishocice por
edhe ne Bilisht e fshatrat e tjera te zones,si burin e urte e te mencur,
100-vjecarin e sotem,Nevruz Subashin ekonomistin e financierin e pare te
devollit,arkitektin e ndretimit te Vishocices se re, si dhe nje plejade me
kuadro te rinj , deri me te riun, agronomin inteligjent e te aposionuar te
urtin Emin Topciu.
-Per kuadrot e shumte e te fashtit te perkushtuar,si,Nevrus
Subashin, Medali Kalana,Servet Rusin,Xhevdet Bashi,Qamil Hysi,Medi Mullaj,
Nafizz Goce,Demir Jemeni,Shaban
Hysi,Qamil Bejleri,Near Voci, Fehmi Topciu,Fehmi Berberin,Sali Muken,Sali
Hysin,Hytbi Subashin,Zylkadi Kalanen,Hajdre Bejlerin,Male Topciu,Hajri
Rusin,Setali Rusi,SaliGocen,Atik Topciu,e te tjere,…
-e deri me te rinjte Reshat Rusi,Aliko Gocen, Avdi Rusi,Agim Gocen,Ferdinant
Rusi,Shpetim Pashollin,Guri Rusin, e te tjere,
-Me vajzat e grate e shquara,si kuadro te zonjat ,Xhevaire Rusi,Mirije
Subashi,Zhuljeta Kalana, Proleta Goce,Behije Topciu,Meleke Hysi,Zeniat
Gocen,Beke Hysi,Bukurije Topciu,Skenderie Bejleri,Nexhi Kalana,Dena Goce, Drita
Bejleri,Ferzilet Lame,Leta Bejleri,Hena Beshi,Lira Subashi,Xhemile Topciu,Shefe
Sharxhiu, e shume te tjera.
– Ari i gjelber,pylli artificial i Vishocices,nje tjeter emer famos,me nje
siperfaqeprej njezet ha,ne buze te lumi devoll,qe nga ormani perballe kodrave te
Inonishtit e deri perballe me fshatin Kuc,
mushkrite e fushes se devollit,sic thone specialiste e larte agranomet e shumte
e te talentuar te Vishocices,qe kane studjuar ne vend e jashte.
Nje pyll si nje xhungel ne thellesi,me plepa te gjate e me shelgje,qe
rinovohej cdo vit nga nje bure i vjeter,plaku i pellgjeve, Ibrahim Mullaj,i cili
bente edhe grazhdinj per mbrojtjen nga erozioni te brigjeve e deri me i fundit
Zini Mulluxhiu..Por mbi te gjtha qe ishte nje kantjer i madh i lendes drusore
per fshatrat tona .
Banoret e saj ,burat e djemte e mencur ,mjeshtra bujq te tokes te
papersritshem,grate e vajzat burnesha jane ato qe e bene te degjuar kete fshat
ambicijoz i se ardhmes.
* * * *
Historia e lashte,e vjeter etnike Ilire,gjurmet arkeologjike ne fushe
gjrtja e objekteve te lashta prej guri e qeremike,qypa te medhenj,ekzzemplaret
ndodhen ne muzeumun te korces e ne ate kombetar te Tiranes.
Vishocica,vendodhja ka qene ne lashtesi me pare ,ne kodrat e Nikollaqeve,ne
lindje rreth nje km te fshatit aktual,e hap pas hapi ne shekuj eshte zhvendosur
ketu ku eshte sot.Kete e deshmojne,,gjurme arkeologjike, themelet e gjetur si
dhe ene qeramike,nje ujesjelles i laashte ne fushe me tuba balti te lashtesise.
-Emri ,Vishocice,eshte edhe ky i lashte,[per kete ka nje studim gjuhesor
nga autori],me prejardhje etimitologjike nga ilirishtja,shqipja e vjeter,si teza
me e mundeshme supozohet,rrenja e fjales e perbere nga dy fjale ,ka evoluar ne
emrin e sotem,visho-,cice.; visho-e kaprejardhjen nga folja
shiko,veshtro,shkurt-visho;tjetra cice-,gjoks i grave ,sise.Per kete ka e nje
gojedhene shume te vjeter,gra gjoks medhaja.
Qendresa ndaj pushtesve ne shekuj,maqedonas,turq e sllave e me vone ndaj
pushtesve fashiste italiane e apo nazisto gjermane, eshte histori e pasur per
banoret te cilet kane luftuar gjitnje,per liri,pavaresi e demokraci,ku shquhet
patriotizmi,trimeria e heroizmi i bijeve te saj te rene deshmore te atdheut.
-qendresa e forte e per mos asimilimin e gjuhes se folur shqipe,nje tipar i
rralle patriotik i banoreve qe duke qene ne kufij,fqinje te mire me popullin
grek,kane ruajtur te paster shipen duke mospranuar te huazuar asnje fjale
greqisht,ne leksikun e tyre,te folurin e perditshem.
– Deshmoret e saj te cilet sakrifikuan jeten e tyre te re per lirine e
vendit,Jahja Mullaj,Zenel Subashin,Hasan Hysin,Bexhet Gocen,Hasan Gocen,Shyqyri
Kambon e Raqi Grabocken.
-me partizanet trima te shumte nga bijte e fshatit qe mbushen radhet e
formacineve ushtarake te batalioneve e brigadave te ushterise NCL.ku u shquhen
shume bij si ushtarake e stratege te saj,kuadro te larte te ushtrise.
-Nacionaliste patriote te fshatit edhe keta dhane kontributin e tyre,e kane
merite ne shpetimin e burave te fshatit nga pushkatimi i ushtrise gjermane si
dhe mos djegejen e fshtit nga gjermanet,pasi ata dogjen shume fshatra ne devoll.
si dhe per mos ndodhjen e asnje incidenti e vellavrasje midis parizaneve
opozitare,por fshatare,midis tyre kish edhe shoke si vellezer,pa le fhsti kur
mblidhte ndiha e ushqime nik bente dallime per asnje pale.
-per gjenocidin e vitit’53,ndaj popullsise se pafajshme ne mbledhjen e
ansamblese se fshatit ku u plagosen me dhjetra fshatare e per varjen ne litar te
riut Mendu Voci,deshmor i demokracise,
-Rindertimi i vendit pas luftes se dyte boterore e procest e tij ishin
nder me te avancuara ne fshat sic e kemi permendur me lart,ku si gjithnje
dallohen banoret e saj intelektuale e punetore te medhenj.
-Vishocica,pioniere e para ne devoll,iniciatore e proceve demokratike me
bijte e saj intelektuale qe po i japin tonin atyre.
-Emigrimi si nje plage e madhe e gjithe shoqerise,ishte me pasoja ne kete
fshat,duke emigruar neper europe ne amerike e deri ne australi,nga invide djem e
bura qe shumica s’u kthene me,por edhe familje te tera,fise te medha jane
shperngulur qe nga shek.XIX e sidomos tani ne fillimet e shek.XXI.,tre gjenerata
,emigrantet ekonomike,ata politike edhe te demokracise.
-Vishocaret jane dalluar jo vetem si punetore te medhenj ,por edhe si patriote
qytetare te ndershem e me kulture,shembull te civilizimit ne nendet ku
jetojne, duke ruajtur trdtiat me te mira e gjuhen e bukur shqipe ne brezat e
rinj.
-Kasem Adem Vishocica [Hysi],nje nga emigrantet e pare patrioteper lirine e
shqiperise,bashkepunetorin e ngushte te patriotit te madh Fan Noli,si dhe
skretar i shoqeriese se vjeter Vatra e e vazhduar edhe sot kjo tradite me
shoqata te reja sic eshte ajo Devolli,ne New York e udhehequr nga bijte e
vishocices,idis tyre Neritan Bejlerin,duke ia ngiritur me lart emrin devollit
por edhe Vishocices.
Le te shkruhen ne librin e arte te jetes,kjo faqe e ndritur e historise
e banoreve te vishocices, jo per nostalgji e as te leme ta mbuloje pluhuri i
historise
,Le te sherbeje si pishtar i se ardhmes i rigjallerimit te ketyre
vlerave kolasle te qyteterimit,ne rugen e progresi per brezat e ardhshem,
e te shkelqeje ashtu si shndrit ndertesa e shkolles se re ne faqen e
facebookut,qe me bukur eshte brenda me ato klasat e kompjuturave,me nxenesit e
saj te zellshem,me ata vogelusha si pellumba te cilet do te jene jo vetem
shpresa e te ardhmes por dhe ruges se ndritur te perparimit.
-Ne kete pronocim te thjeshte e te shkurter nuk marrin pesriper e as
pretendojme per te bere historikun por,
nje pershkrim me te plote te atyre viteve te asaj qyteze Vishocices, ,qe
shndriste nedevoll,e ne Shqiperi
por duam te theksojme disa grimca nga ajo jete e madhe atyre brezave qe
benepoke ne civilizimin e kultures ne devolle ne fshatrat e tij qe po thuajse
shumca e tyre i njgjanin qytezave te vogla e modeste.
Gjithesesi duam te urojme e te pergezojme per punen modeste e te veshtire
me pergjegjesi intelektuale,te te rinjeve te fshatit,ne hapjen e disa faqeve ne internet si
“Vishocica Jone” Interne Kafe Vishocica,Devoll, ne facebook e te tjera ,
si nje dritare e burimi energjije e frymezimi per te sotmen e per brezat e ardhshme,
per te kaluaren e ndritur ,per brezat e pare e te sotem qe
jane nderi e krenaria e vishocareve.

Duke falenderuar, ideatoret e tyre, Blendi ,Arturi,si dhe njerin prej tyre,inxhinjerin e talentuar, te urtin e Vishocices,Genci Hysin, e te gjithe bashkepunetoret e anetaret e saj,per nje pune te devotshme qe duhet te bejne ne te ardhmen, per ta pasur kete faqe te ndritur me materiale,dokumente,fotografi,vidio, e me shkrimete shumta.

Jeteshkronjesi

Luan Kalana.

loading...

Komento!

loading...