Home / KULTURA / Skice dhe portrete Perendesha bukurie, qendistaret devollesha te bukurise
loading...

Skice dhe portrete Perendesha bukurie, qendistaret devollesha te bukurise

Skice dhe portrete Perendesha bukurie, qendistaret devollesha te bukurise…

” Perendesha bukurije,ne ju kishim Ne ju kishim ju stolira”

Skender Rusi

..Kendon ne poezine e tij, me krenari e me shpirt, poeti i madh i diteve tona, biri i Vishocices ,Skender Rusi ne vargjet e poezise se tij.per nenat,grate vajzat si te bukurat e dheut ,kapelekashta,bujkeshat devollesha e burnesha,amvisa te rralla ne kerkim” te ari te barddha ” ,intigjente e duararta,… jane keto pak vargje qe e lexova me interes,nga ku rjedhin keto pak rreshta per to..

” Me befasoi per gjithe ato evenimente qe une nuk i kisha degjuar me pare,- nje mbese e denje e Vishocices-,per te cilen ndjehem krenare,prandaj iu luta mamase time te me tregonte,vec te tjerave,” – thoshte ajo ,per “qendistare vishocare”si ato stiliste e dizenjot e modelet me te mira te botes….. …….,duke shtuar edhe une disa risi dhe emra., qe eshte me interes per ne..

Ajo me nostalgjine e moshes si nje nene me femijete ritur,me thijna te fisnekerise,nje bije e denje e Vishocices,nje bujkeshe e tjeshte ,e cila ka mbaruar shkollen e mesme bujqesore te mbremjes te fshatit,nje grua intelektuale me modesti me tregoi: -Ato jane me se te verteta i kemi jetuar vete,por jane pak,Nenat,grate e vajzat e vajzat e vishocices si devollesha te mencura e punetore te medhaja,nuk leshonin nga dora punet e dores,edhe kur pushonin ne are,ne mes te diellit pervelonjes,ia kthenin kurizin eres . Megjithese ishin te lodhur nga punet e veshtira te dites, si me bel,me shate ne prashitje,me lejlek gjate korjes e te tj.,,vec puneve te shumta ne shtepi si me bagetite,qe te merte kohe te gjate,me gatimin qe edhe ky kerkonte mjeshteri,me punet e shtepise,qe s’mbaronin kure si dhe me kujdesin per ritjen e edukimin e femijeve qe ato u kushtonin kohen me te madhe.

Ato qysh te vogla ,nje tradite ne vazhdimesi qe transmentohej gjithnje ne gjeneratat e reja,nisnin punen e dores ,nje pune artistike,qe vec mencurise kerkonte mjeshteri e teknike ne levizjen e gishtave,por edhe nje durim te madh.Fillonin nga gjilpera e dores me qendisjet e thjeshta e deri ato me kryq,me grepin e dores per thurjen e centrove,te hojave,me shtijat per berjen e corapeve, fanellave,trikove,shalleve,sergive prej leshi e deri ne qendisjen me makina qepse me dore apo me kembe.E mos haroni e gdhinin naten,me driten e llambes se vajgurit, me vone ne drite e zbehte re llambes elektrike. Ato jane te gjitha e nuk mund te vecoj asnje,qendistare mjeshtre, nje pune e rralle e artistike. Nisnin me qendisjen e pajes se tyre qe vazhdonte gjate,me ate ta pergatitjes se pajeve te shoqeve e te motrave te kushurirave dhe e vazhdonin edhe me pas, me pergatitjen e veshjave per femijet e tyre,nje pune e gjate,me e gjate se koha e Penellopit, ne pritje te ardhjes se Odisese[mga mitologjia greke] se vazhdon tere jeten. Pastaj ajo tregoi ,duke bere nje suprajze,disa tesha qe i ruante qe nga vajzeriae saj. -Ja kete pregac,perparese e ka bere Azbija e meckollinjeve,nje nder qendistaret e para e mjeshtre e robaqepse qe me makine e saj s ‘la vajze e grua vishocare pa ia pergatitur pajen, apo pa i qepur fustane a veshje te tjera.Tradite qe e vazhduan edhe motrat e saj,por edhe ne femijet, kur u martua ne fhsatin Pilur,me nje kolegun tim,Dashamir bushken,nje mesues i nderuar….. Nje tjeter qendistare, perendeshat e bukurise,ky epitet i shkon per shtat, ta vashave vishocare,eshte e talentuara Nefise Hysi , mamaja e genci hysit,ish nxenest tim teper inteligjent e shume te dashur,….

….-Keto jane kortinjkat ,perdet e qendisura me mjeshteri artistike, me makine qepse,-vazhdonte tregonte ajo,- nga ajo gruaja e urte e Remzi Hysit,me ato femije si pellumba,te urte e te edukuar si vetja, Nefiseja goje embel dhe e pa pertuar.Megjithese ajo gjithnje me pune,dite e nate, nuk ktheu vajze e grua mbrapsht per t’i bere pajen sa me shpejt, ,kohe pa kohe duke sakrifikuar ne familje,per t’ia bere e pergatitur ne kohe, pajen vajzave te fshatit por e me larg,tradite qe e vazhduan me pas vajzat e saj punetore e te shkolluara.

-Kete ,fustanin e nuserise ,qe e ruante me fanatizem,qe une e dija si gjithmone te blere, ajo ma kallzoi,per here te pare,duke me thene se e kishte qepur,alltazija, nje mjeshter bilishtare ,gruaja e Kasemit,nga fshati yne.Kur i erdhi i vjehri nga amerika Adem Kasem Vishocica[Hysi]nje emigrant i vjeter e patriot i madh i ceshtjes shqiptare,bashkepunetor i FanNolit,,i solil nje makine qepse, “Singer”nje marke e kerkuar,e nje fustane nuserije,qe ajo me vone qepi e te tjere,duke e motivuar me ato dizenjo te kostumeve kombetare,nje fustan origjinal shqiptar,sic thoshte vet ajo..

Ajo ishte mjeshtre edhe e qepjes te kortinkave,te qendisjes me makine,tradite qe e vazhdon edhe sot ,ne amerike, megjithese eshte e moshuar. -Permendi edhe Ganimene e Ruseve nje robaqepse e talentuar,,e martuar ne Trestenik ,me Iljaz Bylykun, qe me bashke me Alltezijen, ishin robaqepset mjeshtre e repartit te robaqepsise se fshatit , me vajzat e reja Neten,Fillen,Lavdijen e te tj.,qe bashke me mjeshtrat e famshem robaqepsa,si te madhin e te paharuarin , Demir Bylykun nga Bilisht,dhe djalin e Vishocices Ramadan Voci,Neta Kalana,Dhurata Subashi,Eli Hysi,Filla Rusi,Lavdie Hysi , e te tjera,gra e vajza qe punonin ne robaqepsine e Vishocices shume e degjuar ne ate kohe, qepnin kostume me dore, si te ngrire qendronin ne kembe, apo fustane te llojeve e te kohes, per kthimin e kostumeve,xhaketave, kemishave qe dukeshin si te reja,ku vinin klientet,per qepjen e kapelave , jo vetem nga fshatrat perreth por edhe nga qyteti i Bilishtit -E te gjitha keto pune artistike ,pothuajse i benin falas,me ato cmime modeste,aq sa nxirnin buken e femijeve. Gjithmone e kam parasysh Dangen,robaqepsin e talentuar te vishocicen ,na kthente jakat e kemishave qe tani s’behet fjale,e i thosho im sa ben,ai gjithmone s’marrte para ,_ik or ik,-thoshte ,dhe une di sa kohe i merrte pa le qe duhet te qeronje syte,….

Me kujtohet motra ime si gjithe vajzat e tjera vishocare, robaqepse e talentuar qe nisen profesioni si amatore te aposionuar qe ne vogli me gjilperen e dores me qendisjet e me shtizat me fanella e,pastaj u bene robaqepse me emer,qe gjithnje me lutej me pikturo nje lule te bukur, se xheku me vinte ndorjesh,se do tja qendis, nje shoqeje ne perparese apo ne jateket e pajes e te tjerea,.Sa e sa te tilla i beja ,por ajo me lutej, qe mos jene te njejta por te ndryshme ,pervec qe i vinte ndorjesh dhe vete pastaj, dhe qe kujdesej per makinen qepse sikur e kishte ndonje thesar,kishin te drejte se ishin te rralla pa le qe mezi i gjeje,Por harronin se thesar me i madh per to e per ne qene duart e arta te tyre,gishtat me ate gishtezen,si nje unazee mbuluar ne gishtin tregues, ..Por le te vazhdojme zanafillen e tregimit te mbeses… Kallezimin e kesaj mbese nepermjet nenes se saj, qe mi dergonte ne e-mail tim ,i permblodha shkurt , ne kete shkrim te thjesht ,por qe meritojne me shume per te shkruar,prandaj sot po hedh shume pak reshta,vetem sa per t’i kujtuar….

Jane te shumta t’i permendim me emra nenat ,grate e vajzat vishocare dhe te gjthe fshatrave te devollit pa perjashtim,por me shume keto artiste qendistare “perendesha te bukurise” , tani simbol i dyfishte ,qe pergatisnin vellot e nuserise por edhe te bukurise vishocare,… …Le te mbeten ato nderi e krenarija jone,e nje tradite e nje mjeshterie, qe vlen jo vetm per njohje por pe thellimin por edhe per pasurimin e metejshem, ne brezat e reja te vajzave te mencura e moderne sot, por edhe ne te ardhmen…

Me respekt

Luan Kalana

loading...

Komento!

loading...