Vishocica,nje qyteze modeste e famoze ne Devoll,Albania

LUAN KALANA
Monografi

“Jam bir i yjeve qe s’vdesin,
Planet qe trajktore s’njeh!
Une qesh dhe zgjoj   gjiithe   universin,
Nga gjumi,diellin,une e ngre !”
         Skender Rusi

Kujtese e shpejte dhe e shkurter per te gjithe bijte e dashamiresit e saj,qe e kane perzemer si nene e tyre dhe s’kane per ta harruar ne jete te jeteve,por do ta ngrene me lart emrin e saj.     

Biri i saj

Vishocica i njgjan nje ylli  ne gjithesi,qe here shfaqet,here zhduket,ne
hapesire e ne kohe,ne vite e ne breza,nje here shkelqen e njhere venitet,por
asnjehere nuk shuhet.
Vitet qe ajo shkelqeu,ishin  ne  gjysmen e dyte shek.XX e ne fillimet te XXI  u
be nje fshat,qyteze,per nga gjalleria e arritjet e jetes social-ekonomike dhe e
per nga zhvillimi i kultures dhe i qyteterimit.
Vishocaret,banoret e saj inteligjente e bujq te pashoq,u bene aq te
degjuar,sa fama mori dhene.
Nuk eshte legjende,por nje realitet i pamohushem historik,-,per ato breza,te
cilet pervec bekimit te nenave,u pagezuan:
- Me ujet e bekuar te burimit te vishicices,te zalleve,me ujin e ftohte e
nje vend magjik natyror , buze lumit Devoll,qe kompozitori e artistet korcare i
ngriten kenge e qe u kendua nga radio-Tirana,i degjuar per pikniket e paharuar
te banoreve por me shume te te rinjeve dhe te nxenesve te shkollave e perballe
tij matane lumit ne koderr vendi i shenjte i Inonishtit,i preferuar per
besimtaret dhe nga banoret,nje rizort i bukur natyror,
-Nga djepi i dijes,nga shkolla e Vishocices, obelisk i gjalle i dijes dhe
i qyteterimit ne breza,nje vater dijesh jetedhenese e pashtershme per bijte e
saj,,nje nder shkollat e para shqipe,pas asaj te korces me mesuesit e pare Zenel
Shehu nga Bilishti,,Sabri Mullaj hoxhe e mesues nga Kapeshtica,burin e vogel e
inteligjent  te fshatit Sami Bejleri e te tjere ,qe u ngrit ne nivelet e
shkolles se mesme bujqesore pa shkeputje nga puna per disa vite:
-me martirin e saj,deshmorin e pare antifashist ne devoll,patriotin e
flaket per liri,mesuesin e shkolles se Vishocices, Raqi Grabocka,,qe u pushkatua
nga bishat fashiste ne pranvere te vitit 1944 bashke me te riun e fshatit
Shyqyri Kambo,,ne dalje te fshatit,rruges per ne Bilisht, ne sellcat,
-me krenarine e saj ,mesuest e saj edukatore te aposionuar,qe nga me te vjeteri
e me te rinjte,Ziqiri Vocin,Skender Topciun, Kimet Mulluxhiun,Agim Topciun,Beqir
e Mazar Topciu,Skender Subashin, Ismet Rusin,Luan Kalanen,Remzi Muken,Fehmi
Bejlerin,Myfteren Bejlerin,,Feti Vocin,, Muharem Bejlerin, Manushaqe
Mulluxhiun,Jorgjije ,Subashin,Drita Topciu,Qazime Bejlerin,Sulejman Bejleri,Driton Goce,Sadete
Goce,Guxim Bejleri,Besim Bejleri,,Edmond Lame,Andri Rusi,Rudi Voci,,Fabiola
Pasholli, Deshira Kalana,Aurele Gocen,Ilda Pasholli,Brunilga Bejleri Mulluxhiu ,
e te tjere nje liste pa mbarim….dhe mesuesen e edukimit
fizik spotisten atleten vishocare  Shega Hysi. e te tjere e me te rinjte ne
epoken e demokracise…
-si dhe me mesuesit me te mire nga Korca,Bilishti,e nga fshatrat perreth,mesues
te nderuar e te respektuar qe behet nje liste e gjate me emra…
-drejtoret e saj te apasionuar e te talentuar,vendas dhe intelektualet me te
mire te Bilishtit,te Korces,e te fshatrave perreth,midis tyre me i
talentuari,drejtori me stazh me te gjate e me popullori bilishtari,mesuesi
Pellumb Agolli,e deri me i riu ,ish nxenesi i shkelqyer i saj ,poeti  i ri
Pellumb Pasholli,si dhe drejtori me i ri i gjimnazit te Bilishtit,ish nxenesi
talent i rralle dhe mesues i matematikes,Celik[Ferdinand]Voci.
-Nxenesit e studentet e saj te shkelqyer,qe ishin nderi i gjimnazit te
bilishtit,te shkollave te mesme e te univerisiteteve te vendit,
-me intelektualet e saj,ajka e qyteterimit ne vend,si
agronome,ekonomiste,veterinere,zooteknike,ushtarake e te gjitha spesialitetet
deri ne pilotet saj mjeshtra, ,inxhinjere,mjeke,mesuese, pedagoge,artiste e
profesore e te shperndare neper bote,
-Nenat, grate e vajzat e saj te mencura e duararta,mendje ndritura e
inteligjente,faqekuqe si burbuqe,kapelekashtat si ombrella, qe i thurnin vete me
mjeshteri me kashte thekri per tu mbrojtur nga dielli “Perendesha bukurije,Ne ju
kishim Ju,-stolira.” sic shkruan ne poezite tij,
-biri i saj poeti,dramaturgu,prozatori, mesuesi i letersise  te shkolles
, Skender Rusi,simboli i Vishocices se sotme e te se ardhmes,,qe eshte shembull
frymezimi ,pishtar i epokes se re  te  kultures dhe i letresise moderne mbare
shqiptare,
-me vajzat e grate e panumurta, shkendija ,pishtare te emacipimit,e te vete
shoqerise qe u bene drejtuese te zonja deri ne krye te posteve drejtuese ne
vend,deputete ne kuvendin popullor,  si Mirije Subashi  dhe  Zhuljeta  Kalana
nje bije e tyre e thjeshte, nje nder traktoriste e para ne devoll,
nje grua popullore e degjuar ne te dy kontinentet
si dhe ato nena,gra e vajza ne rrugen e gjate te kerkimit
te “arit te bardhe” si mjeshtret me te madhaja ne bote, te gatimit e te
onservimit te
ushqimeve e te kuzhines, qe edhe kuzhinjeret me specialiste nuk do t;ja
kalonin,per te gjitha nenat ,gratee vajazat vishocare,
-Me bijte e mencur  intelektualet e saj  ,nder me te vjeterit kuadrot
e specialistet e pare  Nevruz Topciu,Adem
Muka,Muhamet Rusin, ,Halil Mullaj,Hytbi Vocin, Servet Rusin ,Sybi Hysi,Ismet Rusin,Muharem Hysi,Agim Mulluxhiu,Vebi Goce,Beke Vocin ,Pellumb Subashin,Selami Vocin,Arif Hysin,Nderim  Bejlerin,Arif Mullaj,Rakip Topciu,Avni Lame,Oliver Topciu,Landi Bejleri,Fluturak Rusi,Shpetim
Mulluxhiu,Genci Hysi,Spartak Rusi, Gazmend Beshi,Gezim R.Goce, e shume te tjere
te tjere
-,si dhe vajzat Shaqibe Topciu,Myzejen Rusi,Ervehe Bejleri,Jeta Subashi,Rusha
lame,Luljeta Rusi,Entela Bejleri,e te tjera.
-me artiste,sportiste e poete,si  mesuesja e letersise se shkolles se
fshatit,Engletina Lame,autore e shume teksteve te kengeve ne festivalet e vendit
te radios e te televizionit,
-Toka e begate e nga me pjelloret,fusha e Vishocices, ne fushen e Devollit,
qe prodhonte edhe “karamele” nje histori e gjalle,,me mjeshtrat e mencur Bujq e
punetore nga me te medhenjte e te degjuarit ne bote, nje plejade e nderuar, te cilet jane te shumte
per t’i permendur me germa te arta,  si Zenel Topciu, Haki Voci, Mynyr Topciu,
Medi Vocin,Latif Muka, Amit Vocin,Qemal Bejleri,Ali Meckolli,Hysni Voci, Qani
Hysi,Safet Goce,Ali Bejleri,Sabri Goce , Etem Topciu,Teki Pasholli,Demir
Goce,Shyqyri Topciu,Nevruz Goce,Daljan Hysi,Sali Sharxhi,Ferik Rusi,Selfo
Sharxhiu, Haxhi Goce,Nexhat Pasholli,,Sali Sharxhiu,Velisha Berberi, Fehmi
Topciu,RexhepLame,Nesim Muluxhiu,Dane Rusi, Riza Bejleri,Selman Muka, Adil
Meckolli,Bektash Hysi,Rustem Rusi , Isuf Voci,,Nazmi Topciu ,Sezai Voci,Bektash Hysi,Myrvet
Topciu,Dervish Subashi,Xhevit Topciu ,Rami Vocin, e shume e shume te tjere deri me te rinjte e
sotem.
-     Barinjte ,cobenet qe gdhiheshin tere veres arave me nga nje gune duke
kullotur bagetite, si Reshat  Goce,Bariq Rusi,Selman Topciu,Shaban Hysi ,Hysen
Hysi,Kudren Topciu ,Fazli Topciu, Bujar Pasholli ,Jashar Topciu,Hekuran
Goce,Sabajdin Voci,Qamil Goce,e shume te tjere
- me karrocieret e pare te fshatit,me karocat prej druri e me vone me goma qe
ishin si taksite dhe ambulancat e fshatit per cdo rast e nevoje me Isa
Muken,Fuat Rusin,Hysen Muken,Sulejman Rusin,Demir Mulluxhiun,Mazllem
Muken,Shaban Muken,Emin Hysin,Zydi Sharxhiun,Shpetim M. Mopciu,
Besnik Goce,Berti Beshin,Namik
Gocen,Ladi Muken,Sulejman Lengun,Shpetim Goce,Ylli Topciun,e te tjere.
-me parkun e stacionit te SMT ne fshta dhe ate te makinave te fshatit duke u
daluar traktoristet e shoferet s saj,nder me te vjeterit,si Tosun Subashi,Teki
Bejleri,Bujar Bejleri,Vebi Bejleri,Bardhyl Bejleri, Rami Rusi,Bardhi
Bejleri,Nizami  e Gjergji Topciu,Bedri Bejleri,Fidai Shpuza,Besnik Muka, Ylli
Goce,Sejtar Topciu,Ladi Rusi,Perparim Muka,Bujar Topciu,Beni Hysi,e te tjere
deri me te rinjte ne demokraci si Berti Zeka,Faze Mulluxhiu,Bariq Mulluxhiu
,Agron Goce,Syrja Vocin ,Ajdin Goce,  e shume te tjere pothuaj te gjithe djemte
e fshatit.
-me ndertuesit e saj mjeshtra te medhenj e duar arte,ne ndertimin e veprave e te
objekteve me te medhaja indistriale ne vend e neper hidrocentrale,e jashte ne
greqi e ne amerike si punetore te medhenj ne ndertimin e “keshtjellave ” te
amerikes,midis tyre duhet te permendim,Fejzo Topciu.Mehmet Topciu,Agron
Pashollin,Mysret Meckollin,vellezerit Topciu Syrjai,Fadili e Selmani,Zini Rusin,Shezai
Pasholli,Selami Rusin,Haxhi Vocin,Ivaner Pashooli,Fevri Pashollin,Nexhat
Meckollin,Seri Pasholli,Fejzi Muken,Adriatik eMirat Pashollin,Nuri Hysin,Nadir
Muka,Refik Gocen,Selami Rusin,Gezim Gocen,RidvanVocin ,Hysen Bejlerin,
Hiqmet Topciu,Hekuran Topciun,Agron Topciu,Sadi Topciu,Agim Goce,Bajram
Topciu,Dijon Goce,Mirandi Hysi,Petri Mulluxhiu,Luli e Fari Pasholli,e te tjere ete tjere.
-me ndertuesit e rinj spesialiste qe punojne ne Greqi e ne Amerike qe jane bere
shume te degjuar e te kerkuar per punen e e tyre te arte e artistike,duke punuar
bashke baballare e e djem,si trashegimi e thelle e tradites mjeshterore,
-me ushtaraket e saj trima e te mencur qe vinin nga rradhet e ushtrise partizane
e qe u shkolluan ne shkollat ushtarake,nder te paret Selman Kambo,Hysen
Hysi,Mehmet Kalana, Kadri Mullaj,Shaban Hysi,Zarif Subashi,Zike Bejlerin,Vasfi
Topciun,,Xhevdet Beshi,Enver Mulluxhiu,Nexhat Pasholli, ,Teki Lame,Hasan
Beshin,Zylke Kalana,Metke Hysi,Ismail Beshi, Zenel Mullaj,Ahmet Hysin,Fevri
Subashin,Hajder Bejleri, e te tjere.
-dhe brezi me i ri Agim Kalana ,Rexhep Topciu,Astrit Rusi,Florenc Rusi, Myfteren
Bejlerin,Petrit Sh.Mulluxhiu,Festim Bejleri,Ilirjan Rusi,Petrit Rusi,Jace K.
Mullaj, ,Ndricim Rusin,Vilson Beshi,Arben Bejlerin,Skender Muka,Gezim
Zeken,Pellumb Mulluxhiu,Armandi Bejleri,Nevzat Mulluxhiu,Ilirjan Sharxhiu,Gezim
Lame e te tjere.
-per vullnetaret e aksionistet e saj te shumta ne breza,per rindertimin e
Shqiperise pas luftes,ne ndertimin e veprave te medha ,si hidrocentralet ,rruget
e reja kombetare Kukes -Peshkopi,hekurudhat e vendit,aksionet e taracimit te
kodrave ne Ksamil e ne gjithe vendin,ne tharjen e kenetes se Maliqit e deri ne
aksionet lokale sic ishte ai i hapjes se kanalit te Ventrokut ne Tren,kanalit qe
shkon paralel me autostraden e sotme,e deri ne aksionet e fshati te pyllezimit
me drure frutore te gjitha kodrat e fshatit.
Duke u shquar  midis tyre vishocarja burneshe Qerime Subashi e dalluara ne te
gjtha aksionet,si dhe aktivistet e para, pishtare te se rese te fshatit, Hane
Beshi,Asije Goce, Rubije Subashi,Remzije Bejleri,Gjyle Subashi,,Shega
Kalana,Xheviko Goce,Hysnije Kalana ,Veprore Bejlerin,Lule Topciu,Xheviko
Mullaj,Xhenet Jemeni,Lume Bejleri,Refke Hysi,Merita Bejleri,Urani Bashi,Vasfije
Muka, e shume te tjera si dhe burnesha e palodhur Afsa Lame,
- si dhe shume burra e  te rinj  vulnetare e aksioniste,   ,te paharuaret
aktivistie te palodhur te  aksioneve te  rinise,Luan Rusi e Urim Berbebri,e
shume te tjere.
*          *          *
Kush e beri aq famoze ate vend,te degjuar ne gjithe vendin?!
-Mencuria intelktuale e bijve te saj  shkollare e te talentuar.Fama mori
dhene per:
-Centralin e pare elektrik,nje nder fshatrate para ne vend me drite
elktrike,para elktrifikimit te vendit,,
-Pallati i kultures,qe per fshatin,qe i pakrahasueshem,me sallen e biblotekes,me
miq te shumte te librit,te medhenj e te vegjel, e me salla lojnash,deri ate te
pimpongut,
me sallen e madhe te shfaqjeve me rreth katerqind karike,me nje skene te larte
qe edhe cirku i Tiranes jepte shfaqje,
-me kinemane e saj dhe operatorin e saj mjeshter,qe jepeshin filma dy-tre ne
jave,
-        Asamblin e madh artistik qe ka zene vendin e pare si republike,,me
korin e djemve e te vajzave te bukura si borebardha,prej njeqind e pesedhjete
vetesh me kater  zera,me  oktetin e vajzave,me kompleksin e burave,te dalluar ne
festivalet lokale e ato te vendit qe konkuronte me ansamblin e ushtrise te
tiranes, me drejtuesit dirigjentet amatore te talentuar mesuesit
muzikantet,Nesti Llambro, Koco Papajani, Agim Topciu,Llambro Shemko,Ylber Lame e
te tjere.
-Teatrin amator,qe jepte shfaqje premier dy here ne vit e neper fashatra,ne
korce,pogradec dhe erseke e qe konkuronte e ne shkalle rrethi,me ndermarrjet por
e ne shkalle vendi,me aktore amatore shume te talentuar qe diten punonin  ne are
e ne mbremje pergatitnin per shfaqjen,me rregjisore te saj,
te udhehequr nga aktoret me te medhenj te teatrit te Korces si Pandi
Raidhi,Dhimiter Orgocka,Vani Trako,Thimi Filipi e te tjere,
qe nxori aktore te medhenj si Elida [topciu]Janushi,aktore e teaatrit kombetar,e
disa filmave artistike,partnerja e degjuar e Jovan Bregut,Marjeta,ne komedine
“Pallti 176″ me te madhin Rolan Trebicken,
-Fidanishtja e grupi amator ,me teatrin e  shkolles qe konkuronte me shkollat e
mesme ne rreth e ku dilnin talentet e reja per grupin e ritur te teatri amator
shume te degjuar te fshatit,te drejtuar nga mesuesit e fshatit,Ziqiri Voci,Remzi
Muka ,e Luan Kalana..
Me    gupin  e kenges iso popullore te devollit,te burave e te gave,te
fanmiljes goce,me solisten popullore,mesuesen e muzikes, Ana Gocen te asamblit
“Devolli”,aq te degjuar ne shoun “12 te djela ne holliwud” dhe me grupin e
valltareve popullore te devollices,
- per shpirtin muzikant ,me instrumentiste e degjuar te fisarmonikes,te
klarinetes ,te volines,te klarinetes,per kompozitoret e dirigjentin Alejdin
Topciu; kompozitorin e kengeve per femijeYlber Lame  , dhe Mazllem Muka,Myfterem
Hysi,Artur Subashi,e deri me te rinjte,saksofinisti Meti Muka, me e reja
vilionistja Arta Bejleri.e shume e shume te tjere.
- Vishocica ka pasur  nje nivel te larte te jetes qytetare, zhvillimi
te shpejte social-ekonomik te perparuar per kohen,:
- me  qendren shendetesore,ambulance e saj,me disa mjeke,dentiste,, te shkelqyer
nga bilishti e nga korca,me infermjeret me te mira e me mami nga fshati e
perreth,me disa shtreter spitalore e te maternitetit,me infermjeret e saj
popullore si Fejzi Vocin.,Jeta Sharxhiun,Zhula Subashi,Eva Rusin,Mine  Gocen,
-per mjeket e saj te degjuar,me veternanin,dr.Vexhi Subashi,nder te paret e
acupuktures ne vend,Dritan Hysi,doktori i llixhave te elbasanit, e deri sot me
te rinjte,Zalo Topciu e Agim Vocin e te tj.
-me kopeshtin e femijeve me dreke per t’i ardhur ne ndihme grave ne punet e
bujqsisise,
-me cerdhen e femijeve te vegjel me ushqim po thuaj se falas,
-me kampin veror me ushqim ,me disa turne dy e tre javesh gjate pushimeve
verore,
-me menxen-restorant te preferuar per fshataret por edhe per te huajt me cmime
modeste,me guzhinjeret e telentuara  si Feruze Goce,Ane Topciu,Leta Zeka e te
tjera.,
-Artizanati e punishtet ,nje dege e ekonomise ne fshat qe plotesonte
te gjitha deget e superstruktures,me repartin e rrobaqepsise,me robaqepsa nga me
mjeshtra te devollit,bura e gra,per qepjen e kostumeve te bukur,me kepucarine e
kepucaret e saj te degjuar,ne pergatitjen e kepuceve me modelet moderne e te
kohes,si ,Demir Bylykun,RamadanVoci,Sheqadet Lame,Petri Bashi ,Sami Bejlerin e
te tjere.
-Grate e vajzat duararta, qendistare e te grepit te jastekeve ,  te
hojave  e tecentrove te llojeve te shumta,korthinjakave  e te perdeve,endeset e
punimit te trikove e te fanellave prej leshi, me grepa e me shtijat, me
tezgjahun  te berjes se qilimave e te posteve te bardha ,,  qe pothuaj e ishte
tradite shumica e familjeve,deri ne makinat qepese ,nder te parat
shquhen,Azbije Meckolli,Alltezi Hysi,Nefise Hysi,Ganime Bylyku,Neta
,Filla,Lavdija, e shume e shume te tjera.
-Punishtja e moderne e zduktarise,qe nga mjeshtrat e sqeparit e deri keta te
tornove,qe benin qeret e karocat ,zgjedat e parmendet,e dei ne modeljet nga me
moderne,kabinete e guzhinave e kolltuket,Sinan Topciu,Elmaz Subashi,Gure
Muka,Zija Hysi,Gezim Goce,Tomor Rusi ,Belul Topciu,Mirandi Hysi,Dashi Hysi
,Ridvan Voci, ,Miri Voci
-kovacana qe nga nga ajo e lashtesise deri ne frezat moderne,me Maliq Topciun
,Selfo Gocen, saldatorin Agron Beshi,mekaniku duararte Meti Muka,,e te tjere.
-me qeramithanen e berjen e qeramidheve e te tullave te vendit
-fabrika e miellit,e bluarjes dhe e pergatitjes te tagjirave, me Muamer
Vocin,Andilerin e te tjer.
-furrat e bukes te fshatit,me mjeshtrat e rralle e te degjuar te gatimit dhe me
furat e vogla shtepiake ne cdo shtepi ,me grate qe ishin mjeshtre te gatimit te
miellit,Xhezmi Rusin, Rami Vocin,Bale Mulluxhiu,Remzije Hysi,e te tjere.
-me punishten e rrakise , pore me ato kazane individule qe ishin te shumte ne
fshat nga mjeshtrat e shumte,Riza Hysi,Riza Bejlerin,Xhevat Berberin e te tjere.
-,deri me punishten e marmallates.
- Jeta e gjalle artistike e kulturore edhe nga aktivitete e shumta
sportive,spartakiadat dhe kampionatet e zhvillura  te cilat shndroheshin ne
festa sportive gjate veres e vjeshtes .Me fushat e saj sportive te fshatit e te
shkolles,
-  Me tranjeret e saj,qe ishin profesioniste te vertete,si mesueset e
fiskultures te mbaruar te gjithe institutin “Vojo Kushi”Tirane,me atletet e
saj,me ekipet e volejbollit,e me organizimin e lojrave populore qe te gjitha
ishin per t’u admiruar..
-Futbolli me futbollistet  vishocare te saj ne breza,me ekipet zinxhir ,te
degjuar per lojteret e saj te talentuar e teknike te medhenj,qe mendoj te behet
nje shkrim i vecante per ta,
-me Trifon Bejlerin,veteranin e futbollit te Vishocices,simbolin i
futbollit,,shtatedhjete vjecarin qe
vazhdon edhe sot te luaje futboll ,me ekipe te federuara ne shtetin e
Kenerikes,SHBA.qe eshte per te shenuar ne librin e rekordeve Xhinius.
-me fushen e saj sportive te gjelberte gjate gjithe vitit e te drenazhuar me
pune vullnetare nga rinia e fshatit ,te cilen e preferojne qe te gjithe
sportistet e fshatit por dhe ata te zones,ku kane luajtur e stervitur jo vetem
ekipet e Bilishtit e te Skenderbeut,por edhe ato te Dinamos e te Partizanit.,
-eskursionet dhe marshimet e rinise ne vende historike e piktoreske ne morave e
ne gjithe devollin,e shume aktivitet qe e benin jeten ne kete qyteze modeste te
gezuar e me larshmeri.
-Dasmat e te rinjeve e te rejave te cilat shnderoheshin ne festa popullore ne
fshat edhe sot,duke bere te shtunen dasmen per fshataret,ku kercenin e hedhin
valle te medhenj e te vegjel,me ate vallen e shpejte te Vernikut,elenamomen,aq
te preferuar nga banoret.
-Mbremjet e shumte te te vallzimit e te argrtimit te cilat ishin masive e te
pernatshme,me gramafonin e Gurkes Rusin ,operatori i kinemase se fshatit,, e me
pas me orkestrat e fshatit..
- Poetet ,prozatoret e publiciste te vjeter e te rinj,e bejne me
famoze kete fshat,
-me te madhin, poetin lirik te shqiperise,dramaturgun,prozatorin  e koheve
moderne,ish mesuesin e letersise,  djalin e vet intelektual e tere talent te
fshatit,
Skender Rusi,qe sic pohon,poeti yne devolli,kollosi i letrave shshqipe e i te
gjitha koherave,Dritero Agolli,ai eshte poeti qe kendon,bilbili  i devollit e i
lendinave te korces,por edhe i bjeshkeve te Shqiperise.Traditen e tij po e
thellojne bijte e saj me te rinj si Eris Rusi,me nje krijimtari te pasur e
cilesore,poeti Pellumd Pasholli,publicisti i talentuar Oliver Topciu  me gazeten EORDE,e te tjera.
*                 *             *              *             *
Prodhimet bujqesore ,te rekordeve e te rendimenteve te
larta,modernizimi,teknika e larte me mekanizmat e shumte te stacionit te
traktoreve ne qendren e fshati,me traktoret e shumte me zinxhira e ato me goma,
me trktoriste” luanet e fushes”,  qe me plugjet nga me te thelle e dermonin dhe
e thermonin tere ate fushe nga dy tre here ne vit,,me makinat shirese e me
autokombanjat moderne,parcelimi e kanalizimi i fushes,ujitja e te gjithe fushes
por edhe kodrave ,me ujet e ujembledheseve te shumte e me stacionet e pompimit,
e bejne shume te degjuar Vishocicen ,si nje fshat i ralle ne cdo fushe te
jetes.Por me shume:
-per bujqit mjeshtra te tokes,doktoret e mirefillte te rritjes se
bimeve,metereologet popullre te parashikimit te motit me ato proknozat e tyre ne
dukje te thjeshta por shume shkencore,
-si dhe spesialiste ne perdorimin e paremendes ,te plugut,te disqeve,te
branave,te kultivatoreve te terhequr nga qete ,pendet, per punimin e tokes
- ne prodhimin e dritherave,me parcelen baze  eksperimentale-shencore te
prodhimit te farerave te reja,per marjen e rekordeve te larta te krahasuar me
ato boterore,
-per prodhimin e patates,si guret e lumit,si ruge me kalldrem,aq i madh ishte
prodhimi sa nuk i nxinindepot e magazinat por stivoseshin ne toke ne kavaleta.
-per prodhimin e panxharit te sheqerit,ne prodhim te gjere ,qe kerkonte
mjeshteri te vecante e te kujdeshme ne rrallimn e tij,per prodhimin ne sasira te
medhaja ,ku eshte per tu shenuar qendra e grumbullimit te panxharit ne
Vishocice,nje nder me te medhaja ne rreth,aq sa skodat e parkut te Korces
vazhdonin gjithe dimrit per ta transportuar ate ne kombinatin e sheqerit ne
Maliq,
-per prodhimin masiv te duhanit,qe zinte zodrat anembane te fshatit,e ku nje
kontribut te vecante jepnin dhe femijet ne shkuarjen ne vargje gjate pushimeve
te veres,
-Pemetaria e vreshtat ishin shume te zhvilluara te degjuara per shume kohe ne
tere vendin,
-mollet e Vishocices,jo vetem mbushnin tregjet e vendit,por edhe ato te
eksportit,qe ishin perqendruar,
ne parcela te vecanta ku sherbenin brigada te specializuara ne trajtim shkencor
te tyre,ku mbusheshin,
kanalet e rruget nga mollet e mbjella ne ane te tyre e nuk i trazonte njeri e qe
cudteshin banoret e huaj,
-plantacionet si mud ti themi me kumblla,sic ishte kunja e vishocices,e mbjelle
dhe e pyllezuar nga rini me pune vullnetare,si dhe qershite e mbjella ne
bollocezmat ,kodra ne kufij me greqine,me varitete nga me te shumellojshme,
-vreshtet qe zinin kodrat perrreth e ato ruges se Bilishtit,ku do te permend
bostanin e pjeprat qe mbilleshin ne vreshtat lart ne kodren siper fshatit,qe
beheshim me mire se ne fushe,
-fidanishtja e drueve frutore,por nje e rralle dhe e degjuar ne gjithe vendin,
-fidanishtja e prodhimit te fidanve te rushit,me mjeshterine e shartimit nga
specialistet e tekniket e kualifikuar ,  ku punonin bura e vajza gra te
specializuara ne hangare te vecante, vishocare,pastaj te mbareshtruar ne parcela
te vecanta e qe me vone paketoheshin  per shitje per nevojat e vendit por edhe
me shume per  eksport.
Perimet e  e vishocices,me emer si ato te gjithe devollit, me bacevanet e
saj mjeshtra,qe nga domatja e specat e deri ne prodhimin e patllixhaneve e te
bamjes,pa le qe beheshin kungujt rekord ne madhesi e ne peshe sa viheshin ne
ekspozitat e vendit,prodhimi i lakres,
-por vecanerisht prodhimi i preshit qe beheshe si shavar ,si makaze,e qe shumica
shkonin per eksport ne Gjermani,
-prodhimi i fasules se gjelles,aq te shijshme sa sgjenden ne bote,ku dhe
kengetari popullor i permend,”fasulet trenare,kane shoqe ato vishocare,lozin
valle me cangonjaret,
-fasulja koker madhe ose pllaqi e vishocices,nje nga parcelat e rralla ne
vend,qe kultivohejj ne blloqe te vecanta te ngritura me tele e shtylla betoni
nga dy e tre metra,ku punonin gra te specializuara,qe beheshin si xhungel,dhe qe
shkonte e gjitha per eksportin e vendi ,por me shume ne Greqi.
Blegtoria me veterineret e blegtoret e aposionuar,
- me fermat e degjuara te lopeve te races,
sektori i majmerise e i ritjes se gjedhit per mish, nder me te medhenjte ne
rreth,
-ferma e prodhimt te dreve e te derkuckave , nga nje stalle e vogel ne nje
komleks sektor gjedhi,nje nga me kryesoret ne rreth per prodhim masiv te mishit
jo vetem per nevojat e rrthit por dhe ato te vendit,me ritesen e pare e te
palodhur te fermes se derave  Harije Muken.
-ne mbashtrimin e dheneve ne tufa te medha te dalluara per leshin e tyre
rrude,per postiqet e bardha te tyre si debora,por e ne pergatitjen e pastermave
,mishit te thate per dimer me mjeshteri nga grate nikoqire vishocare,
-dikur e degjuar e ne mbareshtrimin e buallicave,-dhente e vishocices te
degjuara per prodhimin e leshit rrude,per prodhimin e qumeshtit ,por me shume te
kosit qe ishte ta prisje me thike,
per pularine ,ritjen e shpendeve te pulave e rosave ,ne kompleksa te vecanta,
-per inkubatorin e ritjes me shumice se zogjeve te pules ne menyra
artificiale,qe plotesonte nevojat e rrethit por edhe me tej,pa permendur ato
shtepijake qe nxirnin tufa-tufa me pula ,rosa ,pate e gjela deti nper shtepiat,
-ne mbajtjen e ritjen e bleteve me shumice por e neper shtepite ,ne shumicen e
familjeve per prodhimin e mjaltit,qe nga koshkat e thjeshte e primitive e deri
ne kosheret moderne me disa kate,
-per mbashtrimin e pelave e te kujve,ne tufa te medha,
-per baxhon e saj,fabrika modeste e perpunimit te qumeshtit,qe mblidhte dhe
qumeshtin e fshatrave perreth,duke prodhuar djathera te llojeve te ndryshme me
baxhoxhinjte e saj mjeshtra nga te gjithe fshatrat e devollit,
-per grate nikoqire qe edhe ato me petite[tundeset]benin perpunim e qumeshtit ne
cdo shtepi,duke nxjere gjalpin,gjizen e bardhe te Vishocices e kerkuar nga te
gjithe djatherat ,kosin,edhe dhallin qe ne vere do t’ja kalonte e bires se
korces.
Per bazen e madhe ushqimore te blegtorise e bimet faragjere si jonxhet e
shumta,kosaxhinjte e vishocices ,bura te fuqishem qe s’pushoningjte veres duke i
korrur ato  me mire se kur dolen kombanjat,
-per prodhimin e fushave me kolze me ato luleverdhat,si nje det i verdhe ne mes
te fushes,panxharin e kuq ,rudipaganee te tjere,
-pergatitjen e sillazhe te grira e te konservuara nga misri gjorgjan q e ta
prisje me sepate,
-per grumbullimin e kashtes,ne mullare te medhaja si billdinjgje te medhenj ne
te gjithe fushen,nga spesialiste e ndertimit,
-per bujqit specialiste ne tarnsportimin e prodhi mt nga fusha ne fshat ne depot
e ne plevicat,sidomos ne ngarkimine qereve prej druri te terhequra nga qete,me
kashte e me jonxhe aq sa dukeshin sikur mbartnin nje shtepi te tere e qe sot
behet me karocat me rota prej gome
-Per kuadrot e saj drejtuese te zotet e me shkolle , jo vetem ne Vishocice por
edhe ne Bilisht e fshatrat e tjera te zones,si burin e urte e  te  mencur,
100-vjecarin e sotem,Nevruz Subashin ekonomistin e financierin e pare te
devollit,arkitektin e ndretimit te Vishocices se re, si dhe  nje plejade me
kuadro te rinj , deri me te riun, agronomin inteligjent e  te aposionuar te
urtin Emin Topciu.
-Per  kuadrot e shumte e  te fashtit te perkushtuar,si,Nevrus
Subashin, Medali Kalana,Servet Rusin,Xhevdet Bashi,Qamil Hysi,Medi Mullaj,
Nafizz Goce,Demir Jemeni,Shaban
Hysi,Qamil Bejleri,Near Voci, Fehmi Topciu,Fehmi Berberin,Sali Muken,Sali
Hysin,Hytbi Subashin,Zylkadi Kalanen,Hajdre Bejlerin,Male Topciu,Hajri
Rusin,Setali Rusi,SaliGocen,Atik Topciu,e te tjere,…
-e deri me te rinjte Reshat Rusi,Aliko Gocen, Avdi Rusi,Agim Gocen,Ferdinant
Rusi,Shpetim Pashollin,Guri Rusin, e te tjere,
-Me vajzat e grate e shquara,si  kuadro te zonjat ,Xhevaire Rusi,Mirije
Subashi,Zhuljeta Kalana, Proleta Goce,Behije Topciu,Meleke Hysi,Zeniat
Gocen,Beke  Hysi,Bukurije Topciu,Skenderie Bejleri,Nexhi Kalana,Dena Goce, Drita
Bejleri,Ferzilet Lame,Leta Bejleri,Hena Beshi,Lira Subashi,Xhemile Topciu,Shefe
Sharxhiu, e shume te tjera.
-    Ari i gjelber,pylli  artificial i Vishocices,nje tjeter emer famos,me nje
siperfaqeprej njezet ha,ne buze te lumi devoll,qe nga ormani perballe kodrave te
Inonishtit e deri perballe me fshatin Kuc,
mushkrite e fushes se devollit,sic thone specialiste e larte agranomet e shumte
e te talentuar te Vishocices,qe kane studjuar ne vend e jashte.
Nje pyll si nje xhungel ne thellesi,me plepa te gjate e me shelgje,qe
rinovohej cdo vit nga nje bure i vjeter,plaku i pellgjeve, Ibrahim Mullaj,i cili
bente edhe grazhdinj per mbrojtjen nga erozioni te brigjeve e deri me i fundit
Zini Mulluxhiu..Por mbi te gjtha qe ishte nje kantjer  i madh i lendes drusore
per fshatrat tona .
Banoret e saj ,burat e djemte e mencur ,mjeshtra bujq te tokes te
papersritshem,grate e vajzat burnesha jane ato qe e bene te degjuar kete fshat
ambicijoz i se ardhmes.
*                *             *             *
Historia e lashte,e vjeter etnike Ilire,gjurmet arkeologjike ne fushe
gjrtja e objekteve te lashta prej guri e qeremike,qypa te medhenj,ekzzemplaret
ndodhen ne muzeumun te korces e ne ate kombetar te Tiranes.
Vishocica,vendodhja ka qene ne lashtesi me pare ,ne kodrat e Nikollaqeve,ne
lindje rreth nje km te fshatit aktual,e hap pas hapi ne shekuj eshte zhvendosur
ketu ku eshte sot.Kete e deshmojne,,gjurme arkeologjike,  themelet e gjetur si
dhe ene qeramike,nje ujesjelles i laashte ne fushe me tuba balti te lashtesise.
-Emri ,Vishocice,eshte edhe ky i lashte,[per kete ka nje studim gjuhesor
nga autori],me prejardhje etimitologjike nga ilirishtja,shqipja e vjeter,si teza
me e mundeshme supozohet,rrenja e fjales e perbere nga dy fjale ,ka evoluar ne
emrin e sotem,visho-,cice.; visho-e kaprejardhjen nga folja
shiko,veshtro,shkurt-visho;tjetra cice-,gjoks i grave ,sise.Per kete ka e nje
gojedhene shume te vjeter,gra gjoks medhaja.
Qendresa ndaj pushtesve ne shekuj,maqedonas,turq e sllave e me vone ndaj
pushtesve fashiste italiane e apo nazisto gjermane, eshte histori e pasur per
banoret te cilet kane luftuar gjitnje,per liri,pavaresi e demokraci,ku shquhet
patriotizmi,trimeria e heroizmi i bijeve te saj te rene deshmore te atdheut.
-qendresa e forte e per mos asimilimin e gjuhes se folur shqipe,nje tipar i
rralle patriotik i banoreve qe duke qene ne kufij,fqinje te mire me popullin
grek,kane ruajtur te paster shipen duke mospranuar te huazuar asnje fjale
greqisht,ne leksikun e tyre,te folurin e perditshem.
- Deshmoret e saj te cilet sakrifikuan jeten e tyre te re per lirine e
vendit,Jahja Mullaj,Zenel Subashin,Hasan Hysin,Bexhet Gocen,Hasan Gocen,Shyqyri
Kambon e Raqi Grabocken.
-me partizanet trima te shumte nga bijte e fshatit qe mbushen radhet e
formacineve ushtarake te batalioneve e brigadave te ushterise NCL.ku u shquhen
shume bij si ushtarake e stratege te saj,kuadro te larte te ushtrise.
-Nacionaliste patriote te fshatit edhe keta dhane kontributin e tyre,e kane
merite ne shpetimin e burave te fshatit nga pushkatimi i ushtrise gjermane si
dhe mos djegejen e fshtit nga gjermanet,pasi ata dogjen shume fshatra ne devoll.
si dhe per mos ndodhjen e asnje incidenti e vellavrasje midis parizaneve
opozitare,por fshatare,midis tyre kish edhe shoke si vellezer,pa le fhsti kur
mblidhte ndiha e ushqime nik bente dallime per asnje pale.
-per gjenocidin e vitit’53,ndaj popullsise se pafajshme ne mbledhjen e
ansamblese se fshatit ku u plagosen me dhjetra fshatare e per varjen ne litar te
riut Mendu Voci,deshmor i demokracise,
-Rindertimi i vendit pas luftes se dyte boterore e procest e tij ishin
nder me te avancuara ne fshat sic e kemi permendur me lart,ku si gjithnje
dallohen banoret e saj intelektuale e punetore te medhenj.
-Vishocica,pioniere e para ne devoll,iniciatore e proceve demokratike me
bijte e saj intelektuale qe po  i japin tonin atyre.
-Emigrimi si nje plage e madhe e gjithe shoqerise,ishte me pasoja ne kete
fshat,duke emigruar neper europe ne amerike e deri ne australi,nga invide djem e
bura qe shumica s’u kthene me,por edhe familje te tera,fise te medha  jane
shperngulur qe nga shek.XIX e sidomos tani ne fillimet e shek.XXI.,tre gjenerata
,emigrantet ekonomike,ata politike edhe te demokracise.
-Vishocaret jane dalluar jo vetem si punetore te medhenj ,por edhe si patriote
qytetare te ndershem e me kulture,shembull te civilizimit ne nendet ku
jetojne, duke ruajtur trdtiat me te mira e gjuhen e bukur shqipe ne brezat e
rinj.
-Kasem Adem Vishocica [Hysi],nje nga emigrantet e pare patrioteper lirine e
shqiperise,bashkepunetorin e ngushte te patriotit te madh Fan Noli,si dhe
skretar i shoqeriese  se vjeter Vatra e e vazhduar edhe sot kjo tradite me
shoqata te reja sic eshte ajo Devolli,ne New York e udhehequr nga bijte e
vishocices,idis tyre Neritan Bejlerin,duke ia ngiritur me lart emrin devollit
por edhe Vishocices.
Le te shkruhen ne librin e arte te jetes,kjo faqe e ndritur e historise
e banoreve te vishocices, jo per nostalgji e as  te leme ta mbuloje pluhuri i
historise
,Le te sherbeje si pishtar i se ardhmes i rigjallerimit te ketyre
vlerave kolasle te qyteterimit,ne rugen e progresi per brezat e ardhshem,
e te shkelqeje ashtu si shndrit ndertesa  e shkolles se re ne faqen e
facebookut,qe me bukur eshte brenda me ato klasat e kompjuturave,me nxenesit e
saj te zellshem,me ata vogelusha si pellumba  te cilet do te jene jo vetem
shpresa e te ardhmes por dhe ruges se ndritur te perparimit.
-Ne kete pronocim te thjeshte e te shkurter nuk marrin pesriper e as
pretendojme  per te bere historikun  por,
nje pershkrim  me te plote  te atyre viteve te asaj qyteze Vishocices, ,qe
shndriste nedevoll,e ne Shqiperi
por duam  te theksojme  disa grimca nga ajo jete e madhe atyre brezave qe
benepoke ne civilizimin e kultures ne devolle ne fshatrat e tij qe po thuajse
shumca e tyre i njgjanin qytezave te vogla e modeste.
Gjithesesi duam  te urojme e te pergezojme per punen modeste e te veshtire
me pergjegjesi intelektuale,te te rinjeve te fshatit,ne hapjen e disa faqeve ne internet si
“Vishocica Jone”  Interne Kafe  Vishocica,Devoll, ne facebook e te tjera ,
si nje dritare e burimi energjije e frymezimi per te sotmen e per brezat e ardhshme,per te kaluaren e ndritur ,per brezat e pare e te sotem qe
jane nderi e krenaria e vishocareve.

Duke falenderuar, ideatoret e tyre, Blendi ,Arturi,si dhe njerin prej tyre,inxhinjerin e talentuar,te urtin e Vishocices,Genci Hysin, e te gjithe bashkepunetoret e anetaret e saj,per nje pune  te devotshme qe duhet te bejne ne te ardhmen, per ta pasur kete faqe te ndritur me materiale,dokumente,fotografi,vidio, e me shkrimete shumta.

Jeteshkronjesi

Luan  Kalana.

Vishocica

Vishocica jonë,  një  yll i  pashuar,në Devoll

Përshkrime  dhe realitete

LUAN KALANA

Vishocica,nje pishtar i pashuar,ish dikur nje fshat- qyteze,eshte futur si me dore reze brigjeve te kunjes me te njejten emer,ne lidje te fushes se Devollit,rreth tre km larg qytetit te lashte e te ri  te Bilishtit ,i cila sot po rilind serish. .

Perballe saj eshte fusha e magjishme e Vishocices,si palca e tokes se devollit ,e qendisur me ngastrat e parcelat e drureve frutore,mollet,sikur e ka projektuar ndonje arkitekt gjeni.Fusha e bukur ,pjellore dhe begate,qe prodhon edhe karamele,nje histori e vjeter  e nje realitet i pamohushem.
Nuk eshte legjende ,por eshte nje fakt.Nuk eshte nostalgji e mall,por eshte nje e vertete e pamohushme. Prezantimin e pare ne hyrje te fshatit, e ben fusha sportive ,gjithnje gjelberoshe,nje monoment igjalle i djalerise vishocare ne breza.,e rrethuar e gjitha me plepa te gjate qegjate gjithe dites  eshte e mbuluar me hijen e tyre si nje stadium i mbuluar.Sa e sa kujtime e mbresa ruan ky qilimi gjelbert,ky shesh kuvendues  e argetues i lojravete i rinise ne breza.Gjithe ato aktivitete e spartakiada sportive ku mblidheshin  nga tere fshatrat e zones, te cilat ktheheshin ne festa sportive popullore, me gezime te papershkruara.me fitoren e ekipeve  te futbollit legjendar te vishocices.
Dhe padyshim dy fjale per veterenin e simbolin e futbollit te vishocices,Trifon Bejleri,i cili ne moshen 70-vjecare vazhdon te luaje futboll,pas pune ne ndertim ,eshte i federuar e luan futbool, me ekipin shqiptar, Albanian Juanited ne SHBA.
Ne krahe te saj te fushes se sportit,,varezat ,qyteza e perjetshme,si nje kopesht me lule,shprehje e kultures dhe e qyteterimi te avacuar te banorve te fshatit pishtar.
Duke ecur me makine shikon depot e vjetra,qe ishin hambari i fshatit e qe mbusheshin plot e preplot me grure,patate,fasule,molle,prodhime te bollshme te fushes te arte.Djathtas” pallalti i kultures ” si germadha arkeologjike,qe duket se duan te qendrojne ne embe,per te na kujtuar se jane gjthe ato breza qe ruajne kujtimet e mbresat e shumta te jetes se tyre per  mbremjet e dasmat e organizuara atje,, per shfaqjet e shumte  te ansamblit te fshatit e te shkolles,te teatrir e te kinemase e te trupave  te ndryshme profesioniste nga te gjitha qytet e shqiperise deri tek cirku i Tiranes,ne skenen madheshtore te  krahasuar me ato te teatrove te qytetve te medha,me sallen me karike portative e me llozhen e saj.
Ne te majte, ish shkolla e vjeternje nder shkollat e para shqipe ne vend pas asj te Korces, ,njera pjese eshte ambulanca mjekesore e fshatit,si nje muzeum [sa mire sikur ta benein me te vertete]qe bashke me shkollen e re perbejne Obeliskun e gjalle te dijes e te kultures ,te kesaj ish qyteze famoze shume te degjuar ne devoll.
Rruga e asfaltuar qe pershkon fshatin  mespermes,aq shume e enderuar ne brezat,qe u be relitet ne demokracie e qe e benim me kembe tere jeten qe na dukej si nje shetitje e thjeshte,Mespermes fshatit, nga te dy anet e rruges, me avlli te larta e me shtepi te reja te lyera e te suvatuara qe ia kane ndryshuar pamjen fshatit, duke e rinuar e zbukuruar ate.
Perballe fshatit si nje pasqyre e madhe,fusha e vishocices,aq shume e perfolur ,si pjese kryesore e saj ,ajka e fushes se Devolit.Kjo toke e kjo fushe ruan nen vete,kujtime e mbresa te bijeve te saj,
Bujq te Mencur e Mjeshtra nga me te medhenjte te botes.
Bijte saj me djersen ,me mundimin e gjakun e tyre, e kane bere ate nga pjelloret  me shume  se sec e ka falur “mother natyre ”
E ajo sot flet e tregon per te gjithe gjeneratat qe e kane punuar dhe jane kujdesur per te si nena femijen e saj.Ajo na i ka shperblyer mundin tone e sot qendron krenare e krahehapur per bijte e saj duke na pritur si te zotet e shtepise e duke ne thene :-Uluni pak ne preherin tim, qe te cmallem edhe une me ju “…
E ne ,sic beri poeti i madh Dritero Agolli,  marrim nje grusht dhe, duke e ruajtur, ne gji si gjene me te pasur ne bote,per ta shpene atje larg pertej oqeaneve ne token e bekuar,..e per te mos e harruar perjete yllin e pashuar.
Ne te djathte na ndes kujtimet shtepia e vjeter,ku kaluam nje pjese te feminise,komshinjte,familja patriotike e vellezerve te shquar e topcinjeve,te vajzave capkene e lozonjare,me  e vogla ish nxenesja,do te shquhet talenti i saj.qe ne bangot e shkolles e me pas ,me grupin amator te tetrit te Vishocices,nje grup brilant e tere talent prej profesionisti,duke u bere aktorja  me popullore e Teatri Popullor, me rolet e saj por edhe ne filmat artistike.Elida Topciu [Janushi],Marjeta ne komedine Pallati 176,me Jovan Bregun,te madhin Roland Trebicka. ………….
Ne qender te fshatit, nje shesh i madh i asfaltuar me klubin e Dragos, ,me minimarketin Rusi,me fabriken e miellit te vellezerve Voci,me cezmen e vjeter ne qender,me shtepite e medhaja e te vjetra  shekullore me gure, me tre kate,me kryqezim rugesh ne te kater ant e horizontit. Sheshi qe gumzhin  nga zerat e baballareve tane qe pas pune,ne mbremje a ne ne mengjes,mbushet plot per te shkembyer ndonje fjale per te bashkebiseduar per jeten,apo edhe per debate miqesore,nuk do ta fshihnim ne fushata zgjedhore,por sidomos ne rast festash, ku lozin edhe femijet perkrah tyre.

Shkolla Vishocice

E aty perballe tyre ngihet madheshtore,SHKOLLA ,9-vjecare,e rikonstruktuar brenda e jashte.,nuk dota ekzagjeronim sikur te perdorinim ndonje epitet te vecante,si nje ville madhore.Ju lumte juve qe e kini bere te re,si nje nuse e stolisur,qe kushdo qe e sheh ne facebook,mahniten me fotografine e saj si nje kartoline urimi.Ky eshte PISHTARI i pashuar qe jep drite e rezaton ne gjthesi.
Ketu dija fillon e staron fluturimin si nje sateliti medimit e i diturise te banoreve te mencur,me bijte e saj shkollare e inteligjente.Shkolla eshte burimi i jetes se vishocareve,eshte stacioni kozmik i saj,eshte nyja lidhesee brezave,e gjeneratave,prandaj do te mbete e pashuar ne jete te jeteve.
Takime te permalluara.Lote gezimi,buzeqeshje,fjale te mallosura me te gjithe fshataret te moshuar e te rinj ,si vellezer te nje familje te madhe,kolege ,shoke e ish nxenesit,dhe me femijet te panjohur per ne, por te perfalur nga ata.E paharuar mbetet takimi me me mesuesit,nxeneist,me klasat e kompjuturit,e pa basueshme ,me ish nxenesin e shkelqyer te saj,Pellumbin Pashollin ,sot drejtor i saj,nje poet i mrefillte e i degjuar ne Korce.Apo nje tjeter ish nxenesi im,i talentuari Celik Voci,nje brez i tere me nxenes te zellshem e te talentuar,,qe ka bere emer si  mesues edhe sot ,drejtor i gjimnazit te Bilishtit.Takime e vizita simbolike te papershkruara.,kudo qe shkuam ne fshat.Por nje vizite suprize per ne ishte ajo ne familjen e kolegeve ,miqve e shokeve tane,te ciftit bejleri, mesues nomade neper fshatrat e korces e te devollit,,tani ne pension.Ne dera na priste Muharemi,me te gjithe femijet e me niperit,me nje flamur te madh amerikan.Me syte te perlotur nga malli pas vitesh te gjate,me fjale emocionuese na tha me nje anglishte te paster:-” Welcome,welkome,…mirese na ardhet miqte tane te vjeter,por shqiptare-amerikane,ambasadoret e vishocices ne amerike….”
Duket si  shaka por ishte nje skene mallenjgjyese e tere ndjenja e emocione,e te tjera…
Takime te shumta qe te gjitha te vecanta e me mall,qe nuk mbaronin gjate diteve qe qendruam.
Ne Vishocice shndrit e nje yll,,eshte ai BURIMI me uje te bekuar,Gjenerata te tera kane vene buzet  ne sylinjarin e saj,,kane pire uje,kane marre bekimin,kane mare zemer,uji u eshte bere gjak,gjaku eshte bere flake,prandaj vishocica e vishocaret jane si ne mitiologji nuk e teproj me pershkrimin,PISHTARE te pashuar.Eshte thirur me emra te ndryshem ky burim i bekuar,si burimi i zalleve,zvori,burimi i ormanit,por emer me te bukur i ka vene kompizitori K.Kono,me kengen etij,te kenduar nga artiste korcare,sopranet e tiranes,Marije Kraj e Myzejen Mullaj nga radio Tirana,me titull:- “Tek burimi i Vishocices. “kenga i kendon vasha bukuroshe  vishocare qe mbushin uje tek burimi si sorkadhe… Nje burimi thjeshte,ne perendim te fshatit,poshte ulicave ,buze lumit devoll  me uje brisk e ne mes te beharit ,ne nje gjelberim ndersa me pas do ti kendoje me zerin e saj te embel e popullor, artistja vishocare,Ana Goce,nje pasardhese e Eli Fares, e shquar ne koncetrin ” 12 ne  Holliwood ”

Fusha e Futbollit Vishocice

” Fusha e sportit ” ,nje emre i madh dhe i paharuar ,e te rethuar me plepa e shelgje qe dikur perbente nje pyll te dendur e te madh,simboli i aktiviteve te shumta spotive dhe i elipit te shuar te futbollit,edhe sot preh krahehapur me gjelberimein perhershem , bijte saj…
“  Ari i  Gjelber “  i Vishocices,keshtu e therisnin si perpasurine drusore por edhe si mushkri per fushen e vishocices.Sa e sa kujtime lidhen me kete burim,pikniket e shkollave,takime te studenteve,apo dhe thjest nje qendrim nje shlodhje e nje uje qe do t’ja kalonte pijeve me te mira te botes vec bukrise natyrore eshte dora e njeriut qe ka bere famoz kete yll te pashuar ska se si te mos veme e te pime me uje me grushta nga ata sulinjare e te freskojme fytyren,me ujin tone te bekuar,.i cili ka qene nje uje i shnjte per ne ,nje pagezim i emrit vishocar ,te qenit shqiptar,duke kujtuaren te kaluaren,por me shume te ardhmen optimisteqe na pret.
E perballe ne kodrat buze lumit Devoll,nje emer e nje vend me kujtime te papersritshme  ku laheshi ne vere e ku peshkonim, ,vendi i shenjte  Inonishti ,si dy pjese te nje toke te shenjte,burimi e inonishti,ku mernin bekimin e pagezimin ne rruget e jetes.Ne kete permalim te shpejte na dalin pra sysh bijte e bijat me te mira te fshatit qe kane luftuar e punuar me trimri e mencuri,per liri e demokraci,nje kapitull me vete per shkrimet e se ardhmes.
Vishocaret, inteligjente e punetore te medhenj,bujqit mjeshtra te tokes e doktoret e bimve,ndertuesit duar arte te shqiperise,grate e vajzat e bukura e te mencura vishocare,mesuest e nxenesit ,studente s saj te shkelqyer,intelektualet e saj ,qe kane mbushur te vendin si ajka i dijes te qytetrimit te pare e modern..e te tjera.
Pishtari jep drite ne vend te vet por ai eshte shperndare si metoret ne hapesire ne kontinte.Ku jane metoret e saj ,si zogjte shtegetsre kane pershkuar dete e oqeane ,ne europe azi ,australi ,ne amerike ,afrike e Alaske.,ne breza ne shekuj e derime sot.
Nje nga keta me te vjeteri ,Adem Kasem [Hysi]Vishocica,ish sekretar i shoqerise Vatra,bashkepunetor e patriot me Fan Nolin,kur erdhi ne Shqiperi pas gjysem shekuli,tha”- Vishocica i njgjan atij Ylli,qe here venitet,e here s’duket,por asnjehere nuk shuhet,..”
Eshte motivi i fjaleve te tij te mencura e filozofike,sic eshte e tille e Vishocica qe neser do te behet edhe me madhe me famoze,ndoshta nje qytet i vogel i se ardhmes ne devoll.Ndarja ishte e veshtire me te gjithe nje plage e madhe ne zemer, por me nenat,e dhimbshme.
Ato vajza dikur perndesha te bukurise vishocare,sot te thinjura e te krusura,qe shpesh perdorim nje fjale ordinere qe s’u shkon,plakat,do te na uroni me fjale te embja si mjalti rugen e mbare,……. e ne do t’ja kthenim se do te vijme shpejt persreri…..
Na prisni… NENAT ,SHKOLLA ,BURIMI, dhe shpirti ARTIST e me talent,jane pasuri me te medhaja per vishocaret, nje thesar me vlera te pakrahasuara.
Shpiti i artisti ,ka qene e mbetet jo vetem nje talent i madh ne breza,por edhe nje frymezim i te ardhmes te banoreve te saj,muzikante,kegetare,aktore,poete,specialista e shkenctare.Nuk eshte rastesi fama e tyre me Ansamblin e madh muzikor i saj,Teatri amator i Vishocices,me artiste te medhenj gatiprofesiniste,Futbolli  i Vishocices dhe lojtaret e saj ,si dhe prija e talentipoetik i banoreve me nje bote te pasur shpirterore.
Skender Rusi,poeti i madh vishocar,nxenesi e mesuesi i letersise te shkolles te ketij fshati,simboli i Vishocices se re,i dale nga ky  djep e vater e dijes e i kultures,nga ajo toke qe i ka dhene zemer si zeusit,i cili i kendon shpirtit,dashurise njerezore,i thur himn njeriut,ne boten e enderave deri ne gjithesi ne planetet, edhe me larg ne rugen e qumeshtit,..
Ai sot vec krijimtarise se pasur letrare e te pashtershme,drejton bibloteken e Korces,eshte drejtuesi i shoqates letrare Bote re ,ideatori e organizatori i knfernces te talente te reja mbare kombetare,nje nga dramaturget e skenariste e trupes se teatrit A.Z.Cajupi te Korces,si dhe lauranti i disa cmimeve e titujve letrare,ne vend e me gjere.Skenderi na ka dhene e nje tjeter pasuri letrare ,te birin Erisin,nje poet i ri,i koheve moderne qe jo vetem ploteson portretin e simbolit te vishocices,por e con ate me lart,ne pejdestalin e letrave shqipe mbare kombetrae,nje talent i fuqishem dhe brilant.
Le t’i urojme shendet e pene te arte Skenderit ne rugen e drites e te perparimit,si kolegun e shokun tone me te ngushte,bashkefshatarin tane,duke i derguar njekohesisht,te falat e perzemerta,ne pamundesi takimi,nga shoket e koleget e tij ,nga vellezerit vishocare,per ta takuar heren tjeter.
Me besim se do te gjeme kohe e te cmallemi e nepermjet faqes, te Vishocica jone.
Ne mbyllje te ketij pershkrim udhetim te permalluar deshim te pergezonim e te falenderonim,te gjithe ata bije e bija te saj, niper e mbesa,qe shkruajne ,shkarkojne vidio dhe foto nga Vishocica ne facebook,dhe kane hapur dy tre website me emrine e Vishocices ne internet.

Le te jete kjo faqe e hapur nje tjeter deshmi e vlerave dhe obligimeve per te ardhmen i te gjthe brezave,per te djeshmen,te sotme dhe per te ardhmen e Vishocices,ketij pishtari te pashuar ne shekuj,nje burim i ri ,fymezimi per te gjithe ne, bijte e saj krenare….
U  larguam per te marre fluturimin si zogjte shtegetare,per t’u kthyer serish ne folene tone,me mendje shpirt ,zemer e me enderrat atje tek foleja jone,tek ylli i pashuar,ne Vishocica jone.

 Luan   Kalana,SHBA

Vishocica jonë një yll i pashuar,në Devoll (Video)

Devolli.net 08-04-2012

Kapështica  me Doganën  e saj,Portale e Shqipërise,…  një toke e magjishme ne Devoll,Shqiperi

Kapeshtica ,nje fshat kufitar,  i lashte  Shqiptar ,Ilir , etnik  e me histor te vjeter e  te re,me tradita te pasura e  te cmuara e te shquara, cepi i  fushes  se Devollit,skaji me jugelindor i Shqiperise,ne kufi me Greqine,portale ,nyje lidhese me boten ,me qyteterimin Europian.
E futur ne nje lugine, qe ka zanafillen ne fushen e begate te devollit ne perendim,midis dy faqeve te maleve te Palegut,mbarimi i malit te Thate, me shtepi e avlli te gurta, qe i kane qendruar si nje ombrelle natyrore mbrojtese ne mes te lugines,nga natyra e nga pushtuesit.
Fshati shtrihet e  shkon si nje tren mallrash gjate lugines , ne veri deri ne Doganen e saj , pellembe e lapidare e Shqiperise,ne kufi,duke e pershkuar ne mes lumi me te njejtin emer,qe buron nga Pepellashi.
Nje burim me legjenda e gojedhena te padegjuara e shume te rralla,bashke me rrugen e vjeter,(se tani autostrada e re ka care gryken e sellcave e i shkon nga siper fshatit),e bejne kete toke,nje vend te magjishem me legjendat,bemat,gojedhenat ,historite ,trimerite,dhimbjet ,plaget e mortjet,
e burave te saj ,inteligjente,trima ,punetore te medhenj,mjeshtra bujq e muratore gurezdhendes,intelektuale te pashembullt, dhe me nenat, grate e vajza duararta e amvise te rrralladevollesha.
KAPESHTICA , emer tashme i njohur e popullarizuar ne Shqiperi ,emer i lakuar shpesh here nga mediat e ne cdo New-s,lajm televiziv apo gazete,por dhe nje emer i perseritur ne shkrimet e mija,se mbi te gjitha eshte nje emer me vlera  historik,qe lidhet me shume njgjarje,vite e kohe te ndryshme qe ne fillimet e ndertimit te saj ne shekullin e kaluar,me shqipataret  e me boten jashte saj,me miqte tane te shumte.
Por per vendasit ,eshte me teper nje vend i shenjte,nje toke e magjishme,nje dritare shprese me boten jashte,nje porte fati per te ardhmen,nje nyje lidhese midis dy boteve,…
Shpesh here bisedoja me emigrante e pare nga Kapeshtica ne amerike me Fidai Manellin me Xhevdet Shehun, e te tjere pasi i kemi pasur mik shtepije,,bura te mencur te shtruar ,punetore te medhenj e patriote tani ne pension,per Kapeshticen dhe njerezit e saj te shkelqyer.
Pervec asaj qe ata flisnin gjithnje me respekt e me mall gjatedhjete e ca vjet larguar,ata mbajne mend shume hitorira qe une i mbaj te fiksuara e ndoshta me vome do ti hedh ne leter,per vuajtjet e qendresen e tyre  ndaj pushtuaesve ,per marredhnijet me fqinjet greke,per historite e dramat e shumta me doganen,per vitet e izoluara e te rrethuara me tela me gjemba ..
  E shquarper trimerite e zgjuarsine e kapishticareve ne breza,e te tjera,per postebllokun ,me roje  me pushke, duhet te merrje vise ,leje nga shteti,pa le te ishe edhe me biografi te mire, para se te hyje te vije ne fshat,qe ishte nje nebd i izoluar, nga njerezit dhe nga miqesia….
Le mos bejme histori ,te tjeret kane shkruar,por le te shkruajme per vendasit per zoterit e shtepise,per vellezerit e mij, neqoftese do te na lejohej te perdornim kete term,per kapeshticaret,qe e quajne ate si gjene me te shrtrenjte te tyre,si prone e tyre.     E ngritur e ndertuar nga  burat e mencur e mjeshtra ustallare te punimit te gurit e marangoze te talentuar,nga keta bujq devollinj mendje ndritur dhe e mbrojtur prej tyre si syte e ballit.
Do te kishim deshire t’i permendnim qe te gjithe por e pamundur,se jane te pakten dy-tre breza.
Emri i venlindjes dhe  i venbanimit te tyre, jane sinonime te njera tjetres,Kapeshtica e Dogana,si vellezerit siameze, plotesojne njera tjetren,aq te lidhura jane per ta,  bijte inteligjente ,trima e punetore te kapeshtices.Per kete ata ndjehen krenare,e quajne si emrin e tyre.
Dogana e Kapeshtices,ky vend simbolik i tokes se magjshme,ka ne emrin , vetveten e saj me qindra e mijra histori trimerije por e te dhimbshme per ne ,eshte nje histori me vete ,vecanerisht ne vite e demokracise  dhe meriton te shkruhet gjata e te  nderohen e te rspektohen te gjitha ata bij e bija jo vtem te kapeshtices por te tere Shqiperise.
Por ne shkrim tim do te largohem perkohesisht nga kjo teme e rendesishme per te shkruar  me vone,si nje nga njgjarjet me te medhaja te historise tone,te vuajtur por krenare.
Shpesh me nxenesit e shkolles kur i mernin nje mendim per vendin ku kishin deshire per eskursione a piknikiun e fundit te vitit shkollor,nxenesvet te kapeshtices,ata e kishin deshire te madhe te shkonim nga dogana,ishte vendi i preferuar  i tyre,nje edukate prinderore e futur ne gjak per kete emer te madh te jetes se tyre.
Dogana ,ajo porte e madhe e keshtjelles Shqiperi,nje portale e forte, ,ishte dhe si nocion mburoje  qendrese e mbrojtje,nga dyndjet e pushtuesvet,prandaj sa me forte te ishte ajo e mbrojtur edhe me trupat e tyre,aq me te qete e te lire do te ishin ata.
Kapeshticaret pa u futur thelle ne histori si pasardhesit e Ilirevet,e nje nga fiset ilire me te degjuar, qe shtriheshin ne trojet e devollit,jane bura te medhenj,e te gjate.Ne disa breza ata e trashegojne kete” gjene trupore  “qe u ka hije ei ben me te fisme.
Aq sa mban mend kujtesa ime,pasi i njoh shumicen e kapeshticareve si fshatra fqinje qe ishim ,apo si lagje te njera tjetres te fshatrave tona  me Vishocicen,po thuajse qe te gjithe prinderit, edukatore te aposionuar per avenirin e femijeve te tyre qe ishin njehkohesisht dhe nxenesit tane me inteligjnete te shkolles se Vishocices,per te cilet ruaj kujtimet e mbresat me te cmuara.
Per gjithe ato breza nxenesish qe kam kaluar neper duar, pa haruar koleget e mij ,mesuese te talentuar si Mendar Mullen,Medehat Kutrollin,Skender Alickollin,Nefaret Vocin,Manushaqe Mulluxhiun,Nazmi Fetollin,Rami e Fitret Kurollin,Hena Barollin,Setali Manen, Bujar e Drita Jazexhiun,Petrit Kutrollin,Habibi  me gruan e tij,Fehmi Talken,Sadete Kutrolli,si dhe e paharuara mesuesja e talentuar Nimete Kutrolli,qe u nda nga jeta ne nje moshe te re,  e shume te tjere tani te rinj qe nuk i kujtoj dot,pasi kam vite qe jam larguar.
As qe mund te harroj ,por kam kujtimet e mbresat emija me te mira per Mendrin e Medehati qe punuam bashke ne shollen e vishocice por edhe kur u transferuam te tre ne shkollen e re 8 -vjecare te trestenikut,qe punuam me mish e me shpirt,hapen dhe shkollen 8-vjecare te mbremjes,pa le sa aktivitete organizonim me shkollen e me fshatin,Medehati me grupet popullore e nje kereograf profesionist i Devollices,por dhe Mendarin me theatrin,duke gjalleruar jeten artistike ne fshat.
Respekt te vecante ruaj per ciftinedukator Rami e Fitret Kutrolli,dy mesuese edukatore te talentuar,pa le Fitreti nje aktiviste e pa lodhur e levizjes te emacipimit te gruas ne fshat.
Ashtu sickam shkruar e ne shkrimet e tjera per figuren e mesuesit edukatorit ,metodistit e specialistit te mesimdhenies ,te punetorit te palodhur,mesuesin Skender Alickolli, sa mesues ne shkolle dhe aq dizenjator ne shkolla,reparte ushtarake e posta kufitare me ate doren e tij prej artisti ,si piktor i talentuar,e fati e solli qe te takohemi e te jetojme bashke ne vellazeri e miqesi per afro dhjete vjet ne shtetin e Connctikatit,e qe sot megjithese eshte imoshur punon si murator duke ndihmuar te birin ,Ilirin, ne bissnesin e tij ne ndertim.
Por me shume  kam debulese edhe per nxenesit e studentet e mij, te tetevjecares e te se mesmes bujqesore te nates, nga kapeshtica qe ishin teper inteligjente e te shkelqyer ne mesim e shume te dashur.
Kam me dhjetra emra ne shenimet e ne kujtesen time  por do te vecoje shume  qe jane sot intelektuale te shquar,bujk te mencur,muratore emekanike zdruktore te talentua,Feti Zypcelli mjeshtri artist tornitori i smt bilishtiti,zdruktaret druzgdhendes si Ydri Kutrolli,Qemal Hoxha ,Niatin,.. te tjere pa mbarim nje liste gjate.sic mund te permend farketrin e vjeter Licin,e shume e e shume te tjere.,por s’mundem…,  Dua te theksoj disa emra,duke i kerkuar ndjese shume te tjereve qe i kisha te gjithe njesoj , si Hektor Mullaj ,nje ish nxenes inteligjent,sot dentist dhe nje intelektual i nderuar,Alban Fetolli profesori i anglishtes ne Bilisht,nje koleg i respektuar e te tjere si,Ilir Alickollin,Elsa Ducin,Pellumb Mullen,Fatime Kutrolli,Bardha Alickolli,Eriketa Alickolli,Aida  Kutrolli,Ilirian Mullaj,Bardhi Lindraku,Ajet Ducin,Eli Fetollin,Ajet Gavrin,Lira Pellumbin,Etleva Kutrolli,Arsen Mance,Poetin e ri Gezim Manellin, e me dhjetra e dhjetra te tjere sa kur kontaktojne ne facebook e kam veshtire ti njoh per momentin,..
Mund te pershkruaj shume nga burat e saj ,kollose shtat larte e burerore,…mjeshtra bujq e blegtore ,muratore guregdhendes te shquqr,  marangoze artiste ,traktoristet,ushtarake si dhe nje ajke intelektuale qe sherbejne ne gjthe vendin e bote,nje pjejade edukatoresh pedagoge ne universitete e  mesues te zote,kuadro drejtuese te zotet e me pervoje te ekonomise,mjeke veterinere, agronome,ekonomiste specialiste te degjuar ne tere vendin ..
Gjithnje ishte i pranishem ne shtepine tone e ruajme kujtimet te fresketa per burin e mencur,nje thesar i mencurisepopullore per ata qe e enjohin,nje enciklopedist nga natyra,nje gure popullore me nje thesar dijesh pa mbarim,nje gojetar e nje mik i te gjitheve ne dite te mira e ne dite te veshtira,do te trokiste ne dere ,ne cdo shtepi pa dalim  sidomos ne vdekjet,,jo vetem ne Kapeshtice e Vishocice,por ne te gjithe fshatrat e zones te devollit.
Kishte nje hap te shpejte,edhe kur u rendua nga vitet ne te tetedhjetat,me bastun ,por me shume me nje shkop te zgedhendur vete,e hidhte hapin si nje ri,.” Plaku qe nxiton  ” ishte epiteteti qe e therisnin kur ishim te vegjel.
Kur u ritem e mesuam qe e quanin  me nje nofke te mire, ” Enveri i Mullackes” “.Xha Enveri ,Enver  Mulla,plaku i urte ,goje embel,e me shpirt njeriu,qe i kudondodhur ne koka e cdo te semuri,e ne morte,e gjithe kurajo e optimizem per jeten,nje mjeshter murator,marangoz,e bujk specialist e te tjere..Nuk perzihej ne punet e te tjreve,” Une jam per paqen ,” ishte shprehja e tij pajtuese mes  miqsh,fshataresh e ne shoqeri.
Ai zoteronte nje filozofi popullore,te trasheguar, nje dhunti talenti nga natyra jo nga shkollat,ai ishte nje deshmitari gjalle, i historise,ai ishte nje thesar folklori,…kur fillonte fliste thoshte..:-Nga ta fillojme nga Kapeshtica apo qe nga Devolli,i dinte njgjarej pe e per pe, me fakte e data si nje kronologjist gojor.
Ai sa here qe vinte ne shtepi ose me takonte mua neper zijafete,do te me theriste o nip ose kushuri.Pasi babaim im ishte nip nga kapeshtica,nena,pra gjyshja time qe une e arrita,ishte e bija e Shabankes,nje bure trim e patriot,i vellai i saj Sabri Mullaj ishte mesues i shklollave shipe ne Devoll dhe hoxhe i shkolluar  ne Misir,pas clirimit nje nga avukatete e pare , e te tjera.,
Pa le sa shakator qe ishte s’ja kalonte njeri,sa e sa historira,anekdota,barcoleta te kripura e te gjitha per te qeshur,ca thoshin i trillon e genjen ,jo ai i zbukuronte si nje shkrimtar a poet,nje bejtexhi.
Ky burre i ralle e ei paharuar mbetet simboli i  pergjthesimit te mencurise e burrerise kapeshticare ve..
Do te na ndeshkoje historia ,qe nuk evidentuam keto vlera te mencurise gojore folkloristike,popullore, filozofike,historiko -shoqerore,te ketyre njerezve gjenij ,thesare te mencurise gojore,te paperseritshem.
Ne Tirane qe ne vitet ’30 ishte nje mjek i degjuar e i zoti ,e therisnin Doktor Kapeshtica [Fuat ],nje mjek specialist i ralle qe kishte studjuar jashte,sa i kerkuar qe per ate kohe,sa i mencur qe ishte,fjalet me te mira e me te medha thuhen per jeten e kontributin e tij.,po keshtu e per nje doktor tjetert degjuar keto vite edhe ne Amerike, doktor pediater Sedat Shaban Kapeshtica,nje specialist i zoti e shume popullor.
Kur isha mesues ne fshatrat e Pogradec,degjove qe flitej per nje emer me respekte te madh,i thjeshte e popullor nga qytetaret,nje nga  intelektualet e pare,ekonomisti Qamil Talka,qe pastaj e mori Universiteti i Tiranes pedagog,i cili qendroi deri ne vitet qe doli ne pension.Qamil Talken,e mbanin te gjithe ne goje ,si nje kalemxhi specialist i mbaruar per ekonomie,ishte shume popullor i qeshur e shume korekt ne edukate mes shokeve e njerezve te thjeshte,  pa le mua me deshte si prind .
Ku e kish gjetur gjithe ate dashuri njerezore,me theriste dhe ai nipke.,edhe une e kisha si mbeshtetje si prind .
Me qe jam ketu do te permend emrat e nje plejade intelektualesh ekonomiste nder me te miret ne vend.Pse mos permend burin e urte e te shtruar ,mendje ndritur,kalemxhiun e vjeter,njeriun me te nderuar e me te respektuar te kapeshtices,Estref Hysken.Gjithe tru e goje embel.Cila nene i kish bere keta bura te ralle?! Ndjejme  nje krenari,te pa krahasueshme per ta,por edhe nje respekt te madh per emrat e shquar te tyre.
Ne mendje e kemi te fresket te paharuarin qe u nda nga nesh pa pritur,ekonomistin e specialist i kualifikuar e me  nje stazh te vjeter te  fermes te Bilishit,Bexhet Alickollin.Nje bure i mencur e tere talent ,nje studjues i jetes,me nje horizont e me nje kapacitet dijesh te pakufizuara,qe rralle fliste e shfaej ne shoqeri.
I kishte shoket e ralle ne qytetin e Bilishtit ku kaloi pjesen me te madhe te jetes.Te gjithe kane kujtimet e mbresat me te mira per kete njeri  te dashur e te zgjuar.Ai ishte i ndrojtur ne jete,e megjithese i mungonte njera dore,ai bente nje jete te gjalle e plot aktivitet.E  mbaj mend qe luante futboll,ishe i talentuar nje mbrojtes i shquar,apo se ngiste bicikleten si nje ciklist dimer behar rruges kapashtice- bilisht deri sa mezi i dhane shtepi atje qe u be familjar e nje prind i ralle edukator me femije te zgjuare me shume edukate.Shoket,miqte,te afermit kane shume c’te tregojne per te…
Nje intelektual qe shkelqeu,nje poliglot i shquar,njohes e foles i disa gjuheve te huaja,nje perkthyes gjeni e gjthe talenet,me i kerkuari e me i mire intelektual e studjues ne vend per brezin e tij,me nje emer te madh si specialist ekonomiste,pedagog e me lart ne Tirane,Prof.Myslim Osmani,nje ish moshatar qe ne bangot e shkolles tete vjecare qe shquhej si nje nxenes me talent ne matmatike,zheni ,i thoshin mesuesit ashtu sic ishin e te vellezerit e motrat,duke permendur ushtarakun Osman  Osmanin,Xhemil Alickolli,Sali Mustabelli,Luan Kutrolli,Fatmir kutrolli e te tjere te vjeter e te rinj..
.Fama e tij si nje ekonomoist i ralle,si nje studjues,si nje pedagog,si nje foles e perkthyes i talentuar i njgjiti shkallet me te larta te karieres ne vend,e sot eshte nje emrer i nderuar ei respektuar dhe mendimi i tij si specialist i ekonomise dhe i vendit eshte i vyer e shume i kerkuar per vleresimet optomiste qe jep per te ardhmen e ekonomise se vendit..Jane pak keto per te ,pasi ai meriton te vleresohet me shume per turin e tij te mencur e aktiv……
Kapeshtica ,tipike per ekonomiste e saj te rralle rastesi apo inteligjenca e trurit te bijve te saj,sic mund te permendim me te rinte si Muhamet Mancen,si te gjithe djemte e Salikos,Prof.Bujari Mance,pedagog i Unuversitetit e tjere,Myfterem Duci nje ekonomist praktik e i talentuar qe fliste gjithnje me gjuhen e shifrave,e te tjere qe jane te shumte nga ky fshat.
Si mos shkruaj e dy reshta per dyqanxhiu ,shitesin me te vjetr te konsumit te bilishtit,
goje emblin Nevruz Kutrollin,qe ish shites ne vishocice per rreth tridhjete vjete e me pas ne kapeshtice deri sa doli ne pension,ishin te vecante keta shitesi e pra dhe me edukate. e qe ne te gjithe e dinim kur ishim te vegjel qe eshte vishocar.
Apo gjeologun veteran te ndermarrjes gjeologjike te korces ,buri e zgjuar e te dashur,
Vike Kutrolli,nje prinder edukator dhe i dashr edhe me ne mesuesit.
E kam shume te veshtire te perzgjedh burat e saj te zgjuar inteligjente e punetore,
dua te permend shume emra ,por here te tjera,nuk dua qe asnje ti mbetet hatri se si kush ka vendin e tijpor s’mundem.
Ja deshiroj te theksoj,djalin inteligjent e shume te thjeshte e te dashur me njerezit,ish oficerin e polocise se qytetit te Tiranes,tani nje bisnesmen aktiv e i degjuar,Bashkim Manen.Nje goje embel,i sinqerte shume gjakftohte,qe tiranasit  e rajonit te tij e mbajne te gjithe ne goje e kane respekt te vecante per te,te cilet thone ec e gjej ate ,ta kishim Bashikimin prap,..
Nga ky fshat ka pasur shume te talentuar artiste te mirefillte qe nga me te vjeterit,aktorin figurant te filmave artistike shqiptare qe bente rolet e ushtarakeve gjermane ish ushtaraku i larte D. Kutroli, ,si muzikanti Kadri Qahjaj,instrumentist i talentuar,nje nga djemte e zgjuar te Xhekes ,nje kapeshticar i ndaruar.Aktori dhe humoristi i talentuar Shkeqim Lindraku,,Skender Malon,Near Fetolli,Valter Lindraku,Fevri Alickolli,Driton Caushi,Luli Hysken,Driton Kutrolli,Feridon Futrolli,Gezim Hyska,Sybi Alickolli… e shume te tjere,,qe ishtin  aktor me sense humori te holle, te estrades se kapeshtices,.Te talentuarin regjizorin amator ,intelektuali Lili Fetolli,nje djale qe fatkeqesiht ne jete  u ndrepre aktivitetit i tij per shikim e kufizuar,por qe mbetet nje nga emrat e shquar te fshatit,te talentuarin ne letersi do ta quaja poetin e kapeshtices Agim Gavri,me ato poezite e bukura lirike te tij e deri me i riu Gezim Manelli.
Kam deshire te permend burat e mencur te fshatit ,nje gjenerate e tere kuadrosh e drejtuese qe kane punuar  e kane sakrifikuar per fshatin e per kapeshticaret  si Vasfi Fetolli,Xhemal Alickolli,Faik Bushi,Banush Alickoli,Servet Kutrollin,Teki Hyska,Teki Kutrollin,Gurali  e Petrit Liken,Shefke Fetolli,,Zeqir Alickolli,Miri Fetolli,Myske Alickolli,Sali  Mustabellin,Enver Caushin,Xhemile Gani,Qamil Xhafi,Avni Pellumbin,Alber Lulin,Syrja Alickolli,Radion Manen,Gezim Popen,Sybi Gani,Lira Pellumbin,Luljeta Alickoll,agranomet e zotekniket e saj te talentuare  e specialiste te zotet  si Vidi Hysken,Sheme Jazexhi,Mirosh Alickolli, Yllson Topciu,Haxhi Pellumbin,Tonen,e te tjere, …….., e shume te tjere….
Shume te degjuar dhe famoze jane mjeshtrat e ndertimit te kapeshtices,gurezgedhendesit artiste qe dallohen ne disa breza,por une do te permend vetemnjerin prej tyre ,si pergjithesimin e dhjetra e dhjetra artiste muratore te gurit,Nefatin e kapeshtices ,keshtu e therisnin gjtheandej,,nje spasialist i mbaruar ndertimi ,nje dore flori,por edhe nje njeri shume i sjellshem,qe ku s’ka lene gjurme mendja e dora e tij e ndritur,ashtu sic mund te shkrual per Skender Caushin,Shkelim Alickollin, e shume te tjere edhe me te rinj qe jane anembane botes, te degjuare me fame.
Cdo vizitor qe ka shkuar ne kapeshtice pa tjeter i ka rene ne sy prezantimi me nje bure te gjate ,te gjalle e aktiv e shume miqesor,Bejad Kutrolli,nje burre shume i nderuar e  i respektuar nga banoret e disa brezave,
Fjala e tij peshonte ne fshat,ishte realist ,trim e guximtar e optimist ,nje nder aktivistet me te shquat te fshatit,packa se asnjehere nuk ishte i zgjedhur,por mencuria e fshatit e kishin ate njeriun me te dashur e me te degjuar,proton e burrave te fshatit.
Eshte nder te shkruash per njerezit e tjeshte qe kane derdhur djersen pa kursim ,ata jane te shumte bujq,blegtore barinj e stalliere,muratore sic i kam pemendur ne shkrimet e mija qe nga shoferet e vjeter si Estestref Caushi, Vesap Mulla e deri me i riu, i talentuar Rafeti ,e te tjere.
Per te simbolizuar nje njeri te gjate shpesh ne fshatrat tone te zones ,perdorej nje emer simbolik, i gjate ,si Dervishi i Kapeshtices.Nje bure i thjeshte ,me nje dore i urte e shume punetor qe i bente te gjitha punet,bujk,blegtor e cfare ti dilte perpara.
Me qe jam ketu ne burrat e gjete [nuk e kam gabim  te gjete nje mbiemer i numurit shumes] do te vecoj nje emer shume te degjuar per ne, dua te kujtoj,baskebollistin  profesionist e shume popullor ,te thjeshte e te dashur,nje nga djemte e Remziut .
Nje buri te nderuar e punetor i madh, Papin e klubit te “Partizanit” e te “Skenderbeut ” , i madhi Perparim Kutrolli,sot nje nga bisnesmenet me te degjuar te Korces,pronarin e pularise se qytetit dhe ish sponsori i klubit “Sport Bilishti” te futbollit.
Po sporiste ,futbolliste e kapeshtices ,sa te talentuar kane qene ,kane pasur gjithnje ne breza nje ekip te forte e modest qe rralle mund ti mundje,energjke e me shpit te larte gare.,ata jane te shumte, nga ata qe mbaj mend per disa brezave.
Duke folur ne telefon ,me nje nga bijte me te mire te fshatit Zalo Ducin ketu ne Amerike qe kish erdhur turist ne i biri dhe e  bija e tij,ish traktoristin e talentuar e te qeshur te SMT Bilishtit,shihja njekohesisht dhe foton e tij ,qe kish dale para Statujes se lirise ne New York.
E ne horizont te saj,e dukej tamam edhe ky si nje monumen i gjalle sikur isht vellai isaj,nje bure gjigand qe mosha akoma se kish krusur ,vetem thijnat e fisme e tradhetonin,  e s’kane per tu mplakurr kurre, se te tille ishin keta njeres te shquar devollinj te mencur e punetote te medhenj,qe me traktoret e tyre si arinjte e fushes, e kthenin permbys dy tre here ne vit qilimin e fushes te begate te devollit,duke e bere ate edhe me pjellore..
Nuk mund ta harroj,se sme hiqet nga kujtesa ,nje ish nxenesi im,i pahaaruari ,i riu energjik Gezi Ganiu,qe u vra ne krye te detyres ushtar.
Pa dyshim i lashe per ne fund ata qe meriton te mos harohen por te nderohen e te respektohen ne perjetesi,patriote,,deshmore ,partizane, mergimtare ekonomike e politike,ushtarake e kufitaret tima e te rralle, si bijte me te mire te burave” te gjete” te Kapeshtices, qe emri i tyre meriton te shkruhet me germa te arta.
Ashtu sic meriton t’i permendim emrat e disa nga patriotet dhe nacionalisteve ,partizanet  trimat per liri dhe me te rinjte per  demokraci, si Remzi Lika,Sulejman Topciu,Xhemal Alickolli,Myrteza Gavri,Demirali Fetolli,
Avzi Xhevair,Teki Hyska,Vasfi Fetolli,Bariq Gavri,Saliko Fetolli,,Bariq Shehu,Fiqeri Alickolli,Garip Gurtrolli,Muharem Qahjaj,Sali Bushi,Shefiko Kutrolli,Besim Zypce,Gazibe kapeshtica,Mehemet Zypce,teki kutrolli,Zarif kutrolli,Ramie mane,Eqerem jashar kutrolli,
Gazi mane,Xheke qahjaj,Qazim kutrolli,Salih Lindraku,enver Mulla,Eqerem Azem kutrolli,
Hysen gani,Ymer Kutrolli e shume  te tjere
Le te shkruajme  per ta ne nje shkrimte vecante ne te ardhmen,duke e perseritur ate thenie te vertete,se nga kjo toke e magjishme kane dale bura te hijshem dhe fisnike, qe s’do te harohen kurre nga brezat e ardhshem,duke qene gjithnje krenare per emrat e tyre.
Ne mbyllje te ketij shkrimi te shkurter , modest,pa pretenduar histori,por nje pershkrim i thjesht,pasi njoh shume e mund te permend lista te gjata me emra,duke ruajtur respekt te madh per te gjithe qe s’ia kam zene emrin ne kete shkrim te shkurter e modest ,i kerkoj ndjese per kete ,por eshte e pamundur,
..Ne vecanti dua te falenderoj ciftin Gezim dhe Elza Hyska me banim ne New Jersy ne SHBA,dy nder bijte me te spikatur te Kapeshtices qe me shembullin e tyre qene per shume vite ashtu si gjeneratat e paraardhshme, ideatoret dhe organizatoret e aktiviteteve te shumta artistike kulturole,sportive te banoreve te saj inteligjent,qe indirekt me nxiten per te shkruar keto reshta,duke pare faqen e tyre ne facebook e te shume te tjereve,si bij te denje e te aposionuar pas vendlindjes dhe Kapeshtices se shtrenjte e te dashur per ta, e per te gjithe ne,….nje toke e magjishme e me bij e bija te fisme , inteligjente e patriote,me burrat e saj diva gjigande.

Luan Kalana

Bijte e mencur te Trestenikut kufitar, të Devollit Albania.

Sa hyn ne Devoll, dhe le pas qytetin e bukur te Bilishtit,syte pa dashur te shkojne ne horizont,pasi mbulojne si nje qilim te arte fushen e saj e malet perreth,ndalen ne lindje,ne kufij te Shqiperise, ne kodrat e Trestenikut.Nen koder eshte vendosur fshati,me te njejtin emer, qe shikon ne lindje, e zbret deri ne nje perua nga ku fillon pastaj,Fusha e Llabanices,nje nga rafshnaltat me te larte te vendit,e cila mbaron me kufirin e shtetit fqinj Grek.

Tresteniku, nje tuall etnik,nje emer i lashte e ri shqiptar,ka nje histori te pasur,ne lufterat per liri, per pavaresi,ne clirim e vendit,ne provokacionet e gushtit ’49,per rindertimin e vendit si dhe ne proceset e reja demokratike sot.,ku shquhen bijte e bijat me te mira te tij,trima,pnetore e bujk te mencur, qe nga plaku patriot Rakip Barolli,ish pjesetar ne ngiritjen e flamurit me 28nentor 1912 me Ismail Qemalin, me deshmoret partizanet e luftes per liri,me heroizmin e kufitareve,e deri ne deshmori me i ri i demokracise, ish oficeri i polocise qe ra ne krye te detyres , Drini Hoxhalli nga nje familje me tradita patriotike.

Tresteniku,ka dhe nje drame te vecante teritoriale,deri sa perfundimisht ne percaktimin e kufijve te viteve trembedhjete e me ne fund ne vitet ’20 mbeti ne shtetin shqiptar, ne kufijte e sotem ekzistues,pasi ishte si placke tregu ku behej pazar nga fuqite e medha te europes, per te plotesuar oreksin e shtetve megallomane shoveniste,ashtu sic mbeten jashte kufijve tane teritoriale, shume trualle shqiptare e shume fshatra te devollitte siperme ne teritorin e shtetit grek.

Te paharuara do te mbeten per historine e ketij fshati trimerite dhe heroizmat e kufitareve, te poastave te kufirit ne Gur e ne Bllatisht e te ushtareve e te banorevete saj , ne provokacionet e gushtit ’49 ,si dhe historirat e shpernguljes se banoreve gjate tyre ne fshatrat e fushes se korces. Tresteniku,ky fshat me banoret e saj u bene te degjuar ne vitet e demokracise,si dogane e hyrje dhe daljes ilegale te mijreave refugjteve shqipetare nga te gjitha viset e vendit, qe shkonin ne greqi per buken e gojes,me plot dhimbje, plage e historira nga me te ndyrshme,te cilet shoqeroheshin nga bijte e saj duke rexikur gjithcka,lodhjen torturat e deri jeten. Ky fshat ka pasur e nje fat te hidhur ne sistemin e pare,duke qene i zoluar nga vendi,si fshat kufitar duhet te merrja vize ,leje nga shteti qe te shkoje aty,..por bijte e saj e cane rrethimin e izolimin… dhe sot jane krenare edhe per vuajtjet e veshtiresite qe kane kaluar, por anjehere s’jane perkulur.

Por ne do te shkruajme pak rreshta per ate emer te madh qe po japin sot bijte me te mire te saj ,intelektuale te degjuar e te nderuaur ne gjithe vendin, jo vetem punetore e inteligjente te medhenj,te dalluar ne gjithe vendin,duke shtegetuar edhe jashte ne emigrim,por edhe bij te zgjuar e gjithe talent. Nuk mud te harrojme gjithe ato kuadro e specialiste te talentuar qe mbaruan universitete shkollat e larta e qe ishin e jane nderi e krenaria e fshatit dhe devollit qe do te behej je liste e gjate me emra,duke theksuar te paharurin spesialistin ,agranomin e moglices te progrit te urtin e te thjeshtin Asip Repa. Ata jane te shumte ne breza,por ne do te vecojme ne menyre simbolike disa prej tyre si pergjithesimi i ajkes inteligjente,punetore e trima bij te denje te fshatit Trestenik.

Ata te shumte jane te thjeshte ,te pranishem kudo ne fshat por edhe te shperndare ne tere vendin e ne bote,por edhe famoze me emra te medhenje te degjuar. Do te permend vetem emrat e mesuesve te shkolle se pare tetvjecare qe dhane nje ndihmese modeste ne edukimin e ketyre brezave te ditur e plot talent,duke qene edukatore te talentuar ,mesues punetore dhe prinder te mire,si Xhafer Agollin, Esat Barollin, Mendar Mulla, Medehat Kutrolli , Nijaz Repa, Sulejman Hoxhallin, Neshet barollin,Hena Barollin, Hekuran Repa ,Enver e Xhixhe Berberin, Bejadin Hoxha , Irfan Hoxha, Petrit Bylykbashin,Tina Muzha,Manushaqe Hoxhallin,Sadete Kutrolli,Hava Repa, Setali Mane,Ismet Rusi, Muharem Bejlerin,, e shume te tjere me te rinj…

Mendari i kishte me vete e dy femijet ,dy nxenes te mencur e shume te edukuar,Lilin e dashur dhe Hektorin gjithe talent. Per ke te shkruash me pare,, Do te ishte privilegj,duhen shkruar per te gjithe me emra,por eshte veshtire megjthate le te permendim disa ne brezat,duke kerkuar ndjese te gjthe atyre qe pavasisht s’esht i shkruar emri,emri i tyre eshte me germa te arta ne mendjet e zemrat tona gjithnje mes nesh…….

Teki Bylyku, nje bujk mjeshter i vjeter i shartimeve ,vecanerisht shartimet ne hardhite,duke krijuar varitette mikse te rushite te frutave,speialist i rritjes te bleteve, por edhe kovac,nallbat,marangoz,..Nje shofer kerkonte neper dhomat e artizanatit te fshatit me nje vegel ne dore te motorit te makines qe e kish lene ne rruge , me shprese se mos e ndreqte.E gjeti,e drejtuan tek kovaci..Tekiu pasi e pa veglen ne vend te motori e rregulloi ,me ato veglat e thjeshta te tij me nje gur zmeril,e shoferi u largua ,me nje mbrese se dhe ne fshat ishte nje mekanik,..Tekiu mbetet i paharuar ,nje nga ata burrat e mencur te Trestenikut,edhe per dijet e tij popullore filozofike te mencurise popullore.

Fejzi Barolli, specialisti, mjeshteri profesionist i ndertimit, te gjithe e njohin ne devoll e ne amerike..Kudo ne fshat,ne te gjithe devollin,ne bilisht e ne Korce,ka s’ lene gjurme dora e tij e arte, me punimet artistike ,te suvatimeve,me granil,qe do tja lalonte nje pllake mermeri nga me te bukurat. Ai ishte nje nga spesialiste me te mire te ndertimit te ndermarjeve te korces,duke punuar atje ku ishte me veshtire,atje ku duhej te beheshin ndertime artistike.Enderra e tij u be realitet ne demokraci,tani ai isht i lire te punonte ku te deshironte ai ,jo atje ku ta diktonin,duke marre fryme lirisht e duke qene krenare per punen e tij.Por ai nuk rresht se punuari edhe sot ne amerike,megjithese vitet po e lene pas,ai vazhdon si dikur i ri,por me shume duke ia dhene mjeshterine te rinjeve ,bijeve te tij.Ai mbete nje njeri model ne maredhenijet me njerezit,prandaj e duan dhe respektojne qe te gjithe.

Ja si mos e permendesh Ahmet Hoxhalin ,nje djale te urte,tani prind,por gjithe talent,i biri i Fuat,nje buri i zgjuar,punetor i mbaruar.Dardha ne dardhe do te bjere.Ahmetit cfare i shohin syte i ze dora,cfare se do,bujk,blegtor,murator specialist,,zduktar,kovac,tornitor,,mekanik,traktorist specialist,,bleterrites qe tani mendon ta zgjeroj kete biznes te madh. Qe te gjitha i ka provuar.Ishte talent qe i vogel ,pastaj mbaroi nje shkolle mekamike profesionale e jeta e mesoi per shume gjera.

E si ky jane pothuajse te gjithe djemte ne terstenik.

- Doktori i kafsheve, i paharuari Zydi Byluku , apo mjeshtri traktorist,rrobaqepsi i mbaruar apo bleteritesi imencur, nje njeri i gjithaneshem,.. Mbaroi shlollen e mesme veteriner,por ai ja kalonte edhe nje te larti ,bente dhe operacione ne kafshet.Ishte i thjeshte ,popullor,e hynte ne cdo bisede me nje horizonte te gjithanshem ,ne art,ne letersi ,mjekesi ,teknike ,ne shkence,pasi ishte dhe tip studjuesi.Kur ishte veteriner ku se gjeje ne fshat,ne fshatrat e devollit,kudo qe e therrisnin dhe kerkonin.Ishte i papertuar.Kembet dhe s’i zinin,qe heret ne mengjes e deri nate vone mblidhej ne shtepi,se dikush e priste per t’i qepur nj pale pantallona apo kish bagetine e semure.Ne vitet e demokracise iu vu me qejf,bleu nje zejtor e bashke me djalin u bene me te kerkuarit per lerime e per mbjelljet ne te gjithe fshatrat e zones.Berti,i vellai me i vogel nje nga gjeologet me te vjeter e qe ku s’ka qene me sondat gjeologjike ne gjithe Korcen e ne Devoll,,e kujton me respekt duke thene se ai ishte edhe nje prind edukator i madh me femijet e tij,por edhe me keshila na rinte edhe ne te riturve njesoj si babaj. Iljazi e Ganimeja,e ema qe e ka plage te madhe humbjen para kohe te djalit te saj ,aq te dashur me prinderit.Emri i tij i madh s’do te harrohet kure jo vetem nga fshataret por per gjthe banoret e devollit.

- Mjeku specialiste popullor i Librazhdit e tani i Prenjasit, Dr.Sami Agolli , i biri i mesuesit vetran Xhafer Agollit,vellai i madh i dy vellezeve intelektuale,Agimit e Hamdiut.Pasi mbaroi shkelqyer studimet per mjekesi ne universitetin e Tiranese e caktojne mjek ne malesite e Librazhdit e me vone ne qytet,bashke me kolegen e tij te grupit Liza nje vajze qytetare korcare,,qe do te behet shoqja e jetes e qe do te plotesojne portretin e njeri tjetrit.E quante per nder qe punonte ne librazhd,mbase mund te tishte edhe ne tirane,por c’ti besh asaj plage agorzeza qe te ndiqte si nje fere neper kembe,autobiografise e perse ??.. gjera koti. vetem per ta penguar..Nuk e ka qejf t’ia permendesh,pasi i ati mbeti tere jete nje mesues i nderuar ,punetor i madh e i respekruar.Vete ai cau ,megjithe veshteresite e punes te mjeteve e veglave mjekesore,por dija ben te pamunduren,mposht cdogje ,sfidon edhe teknologjine e ai ja del mbane ne pune e tij si nj mjek i zoti e i talentuar ,nje specialist i ralle.Jo vetem paciente e shumte te tij qe i ka kuruar e sheruar ,por qe te gjithe te moshuar e te rinj e respktojne pa mase.Ata punojne e jetojne sot te lumtur ne qytetin e Prenjasit,mes nje rjeti te madh shoqeror nga te kater anet e atdheut. Ai mbetet nje intelektual per tu mare shembull,nje prind ,nje bashkeshort,,nje edukator,nje njeri thjeshte e goje embel,me nje buzeqeshje natyrore e miqesore per t’u admiruar.

Nje mjek tjeter i talentuar,ish nje nga nxenesit e mij me te dashur,Hekuran Hoxhalli,qe u rit jetim nga prinder te thjeshte e blegtore,ish nje nxenes e student i shkelqyer,mbaroi me sakrifica dhe me veshtiresi te medha ekonomike universitetin per mjekesi duke sherbyer si mjek i nderuar ne zonen e Maliqit e tani eshte me familje ne greqi,keshtu i percolli fati bijte me te mire intelektuale te shqiperise neper bote.

Deshiroj te permend edhe disa emra te tjere, nxenesit e mij, per te cilet kam jo vtem respekt te madh per ta, si nxenes inteligjente e me edukate, por qe kam edhe nje debulese te vecante pasi ruaj kujtimet dhe mbresat me te mira per afro dhjete vjet ne ata fshat,,te cilet mbaruan universitetet e u bene intelektuale te devotshem per vete por eshe per vendin,si Sali Barollin,Fatos Barollin,Florens Shpuzen,Shpendi Bylykbashi,Nizami Medolli,Hytbi Hoxhallin,Gjergji e Mehmet Hoxhen,Ylli Hoxhen,Kastroit Barolli,Ladi Repa,Robert Hoxhallin,Jetnor Hoxha,Hekuran Meleqi,Edison Repa,Almir Barollin,e shume te tjere.

Sikur te bej nje perjashtim , per shoket tim qe te feminise,ne shkolla e ne ushri e ne punet, nga tresteniku qe jane te shumte…. duke permendur disa ,Hekuran Repa ,nje nxenes i shkelqyer i bangos , ne gjthe shkollat e deri sa doli mesues, ku u ndame une ne pogradec e ai ne gramsh mesues e drejtor i talentuar e atje ai u be familjar deri ne pension,;.. i paharuari Asip Repa,nje agranom specialisti,intelektuali i ndershem, i drejte e,punetor i madh,i dashur per fshataret qe nga moglica e deri ne proger, me te cilin punova bashke disa kohe, i cili gezonte nje respekt te madh nga banoret e tyre.

Shoku me i ngushte i ushtrise,pa tjeter qe shoqeria ushtarake dhe e shkolles megjithese te shkurtra por nuk harrohen tere jeten,megjithese ishim dhe pothuajse fshatare te nje zone,me Demir Merollin kur ishim ne Kep te Rodonit,Durres.

Nje djale i qeshur goje flori,inteligjent,por,si shume te tjere edhe atij iu privua e drejta e vazhdimit te shkollave ,per ate plagen e madhe te biografise te atij sistemi,e megjitheate ai shume kurajos lexonte e studionte pa pushim.Edhe ku u lirua nga ushtria me pare se une [dy vjet ai] me dergonte letra me mall si vella.Fati e solli qe u bashkuam ,prap kur punova mesues ne trestenik,takoheshim per dite ,e kish shtepine para shkolles,punonte fort ,te gjitha punet ne bujqesi e blegtor,te gjithe e deshin e respekronin .vellezerit e tij dhe motern i kisha nxenes edhe ata si demiri shume te sjellshem e me kulture prinderore.Por ruget e tyre te vazhdimeit te shkollave u privuan nga sistemi….Kur pyes tani per andej nga tresteniku do te interesohem edhe per Demirin, gojeemblin e inteligjent,,per familjen e tij dhe femijet qe tani i jane ritur..

Krenaria jone,nderi e repekti i vecante i takon, shkencetarit me te ri te Shqiperise, Pr. Leonard Barolli, me banim ne Japoni,i cili kohet e fundit u nderuat me nje nga cmimet Honore,ne Europe,dhe qe eshte bere nga me te lakuarit sot ne mediat e ne rrethet shkencore,le te shkruajme per te me gjate.

Shpresojme qe rugen e tyre ta ndjekin edhe e bij te tjere te Trestenikut e te Devolliteqe jane te shumte per ti permendur ,mbase here tjeter, le te shpresojme e te behen me famoze per Shqiperine. E si mos ndjehesh krenar me keta bij te mencur,devollinj nga Treseniku,qe po ia ngrene lart emrin Shqiperise tone te shtrenjte te begate.

Luan Kalana, SHBA

26-09-2011

Qyteza u formua në fund të shekullit të XVII, në një nga momentet më të vështira që po kalone Shqipëria, për të mos u asimiluar si komb nga Perandoria Osmane

Shumë banorë të u shpërngulën nga vëndlindja e tyre dhe formuan banime provizore përreth kodrave të fshatit të sotëm, gjurmët e të cilëve gjënden në Cërkven (sl:Kishë), Fshati i Prishur e getkë.

Qyteza e Devollit është shëmbulli tipik i fshatit të vogel shqiptar, e cila ruajti të paprekur nga brezi në brez kulturën, gjuhën, zakonet dhe dha kontributin e saj në rang kombëtar e ndërkombëtar. Ajo i qëndroi gjithmonë besnik interesave të kombit për liri e demokraci. Megjithëse të ngulitur në mes malesh dhe larg qëndrave kryesore, qytezarët ju përgjigjën në cdo kohë me pjekuri e largpamësi kërkesave të kohës.

Banorët e saj perkrahën Rilindjes Kombëtare, dërguan përfaqësues në Kongresin e Manastirit për formimin e alfabetit shqip, hapën Shkollën Shqipe, e dyta mbas Mësonjtores së Pare të Korcës, përkrahën Revolucionin e Qershorit dhe qeverinë demokratike të Fan Nolit, mbështeten lëvizjen antifashiste Nac-Cl. Eshtë fakt që pjesa dërmuese e qytezarëve nuk u pajtuan me ideologjinë komuniste dhe për këtë një në cdo dhjetë banore të saj u internua, u dënua ose u burgos.
Historia e këtij fshati të vogël tregon se qytezarët ishin trima të pushkës dhe të penës. Megjithëse fshati u kercënua disa herë nga shkatërimi, ai mbijetoi në sajë të guximit, vendosmërise dhe dëshirës për të ruajtur gjuhën, zakonet, këngët, vallet dhe identitetin kombëtar. Në kohën e sundimit turk, Qyteza u ndëshkua disa here si fshat kaur. Të parët tanë tregojnë se burrat e fshatit janë rrahur me kamxhik në lëmë duke shirë gjemba, Vasil Sidherit i janë prerë veshët për ta grabitur, Vasil Anagnostit iu desh të luftonte dhëmb për dhëmb për te mbrojtur familjen e tij nga ceta e Haxhi Gomarit, etj. Ky i fundit mbeti i vrarë dhe shokët e tij i prenë kokën që të zhduknin gjurmët dhe t’i shpëtonin hakmarrjes.

Shrimtari i njohur Petraq Samsuri pohon me keqardhjen më të madhe se në fshatin dhe qytetet tanë kanë mbetur pak njerëz. Shumë të lënduar ka lënë emigracioni aktual, dhe sic dihet, halli dhe malli e përmbysin njerinë! Megjithë këtë, rrënjët e indentitetit tonë duhen ruajtur nga pasardhësit tanë kudo që gjënden, prandaj i dretohem të gjithëve:

O qytezarë, kudo që jini! I dilni zot këtij fshati atëhere, kur ndofta banorëve të huaj nuk do t’i dhimset asgjë rrotull saj.

Marë nga faqia : www.qyteza.org

Dardhë

Fshati Dardhë në rrethin e Korçës është një fshat jo shumë i vjetër dhe është themeluar e shtuar prej të “ikurve”, rebelëve që përndiqeshin nga Turqia, më së shumti për arsyen se nuk donin të ndryshonin fenë. Emri “Dardhë” vjen nga një gojëdhënë që thotë se kryengritësit që themeluan Dardhën, ku gjetën strehë rreth një stani, kur i pyesnin “ku gjendeni”, thoshin “Tek Stani nën dardhë”. Bëhet fjalë për një dardhë të egër që gjendej atje, ndërsa dëshmia e parë historike gjer tani gjendet në enciklopedinë greke Pirsos, ku thuhet: “Në Dardhë, fshat shqiptar, u hap shkolla greqisht më 1768-ën”.

Vendndodhja

19 kilometra në juglindje të Korçës, në një lartësi gjeografike impresionuese mbi 1300 m, që vetvetiu e çon përfytyrimin tek dimri i gjatë me borë, tek pranverat e ndezura nga blerimi, tek verat e puhizave e vijnë nga pyjet, tek vjeshtat me palete piktorike prej ylberi, ndodhet ky margaritar. Dardha ia ka dalë bëhet e njohur anembanë vendit!Jo vetëm për natyrën dhe klimën e saj, por sidomos për traditat, kulturën e të jetuarit dhe për njerëzit e shquar që i kanë dhënë vendit. Emri “Dardhë” vjen nga një gojëdhënë që duket e besueshme.

Historia

Fshati është relativisht i ri, nëse do të pranojmë të tillë kohën prej tre shekujsh qëkurse kemi të dhëna historike. Është themeluar e rritur prej të “ikurve”, rebelëve që përndiqeshin e kishin hesape me guvernën osmane, shpesh sepse nuk donin të ndryshonin fenë. Këta njerëz me gen kryengritësish, gjetën strehë në këtë vend të thellë të maleve dhe u vendosën rreth një stani që gjendej në dardhë e egër. Kur i pyesnin “ku gjendeni”thoshin shkurt : “Tek stani nën dardhë”, prej nga koha nxori togfjalëshin “nëndardhë”, që shpejt u rrudh në fjalën “Ndardhë”. Deri vonë , dardharët dhe fqinjët i quanin “ndardharë”. Dëshmia e parë historike der tani gjendet në Enciklopedinë greke Pirsos (V!10,fq750) ku thuhet: “Në Dardhë, fshat shqiptar u hap shkolla greqisht më 1768. Nuk pritet të gjendet ndonjë e dhënë nëpër dokumenta më të hershme osmane si tefterët e taksave, sepse Dardha ka qenë gjithmonë fshat i lirë, i përjashtuar prej tyre. Në fillim të shekullit XX, Dardha numëronte 400 shtëpi. Profesioni i parë i dardharëve duket se ka qenë ai i druvarit. “Me karvane prej 20-30 vetash, me mushka, të armatosur, u nisën fillimisht drejt pyjeve të zonave greke, atëherë ende nën Turqinë. Që nga viti 1800 deri në 1935-ën, në Olimp punonin ende sharrat e dardharëve, jo dosido, por me teknikën më të mirë të kohës, me ujë, aq sa mbeti edhe shprehja e njohur “Ia pret me sopatën e dardharit”, – shkruan për fshatin e vendlindjes së tij shkrimtari Teodor Laço. Dardha, siç shkruan Laço, mburret me origjinën që nga e folura deri te veshjet, këngët e vallet. Studimi i arkitekturës së fshatit dëshmon për një model të veçantë të stilit evropian që haset edhe në fshatra të tjera të Jugut. Pamja që shfaqin ndërtimet dhe urbanistika e fshatit, ndërtesa solide, të bukura, prej guri të gdhendur e mbuluar me ploça të hirta, rrugët me kalldrëme, krojet e shumta, punishte për zeje kryesore, njësitë tregtare deri në fillim të viteve ‘40 i jepnin fshatit pamjen e një qyteze të lulëzuar, ndonëse për shkak të ikjeve në mërgim popullsia tani mezi arrinte 1 000 vetë.

Enigma pas një emri

Dardha është fshati më i madh i krahinës së Korçës me 1454 frymë. Në fillim të shekullit, Dardha numëronte 400 shtëpi. Vetvetiu të del përpara ;si dhe pse u mbipopullua një vend i tillë ku toka bujqësore ishte e papërfillshme? Arsyetimi të çon tek zanafilla;dëshira për të qenë të lirë. Të varfër, por larg dhunës dhe poshtërimit. Kishte familje të ardhura nga krahina shqiptare e famshme e Sulit të Marko Bocanit, nga fshatrat të krahinës të rrënuar në kohën e djegjes së parë të qytetit tp kulturës Voskopojë, fshatra që sot mbahen mend vetëm si emra, (Bozdovec, Linatop, Lerishtë, Qinam).

Burimet e jetës.

Terreni i vështirë i detyroi dardharët ta gjejnë punën aty ku kërkohej krahu i tyre, larg vendbanimit. Larg familjeve. Vrazhdësia e natyrës nxit pasionin për punën, ashtu si bujaria e saj nxit shpesh dembelizimin. Në një Shqipëri të mbyllur, dardharët kanë qenë nga mërgimtarët e parë. Me jetet e punës-sopata dhe sharra. Profesioni i parë-ai druvarit. Me karvane prej 20-30 vetash, me mushka, të armatosur, u nisën fillimisht drejt pyejeve të zonave greke-atëherë ende nën Turqinë. Që nga viti 1800 deri në 1935 në Olipm punon ende sharrat e dardharëve, jo dosido por me teknikën më të mirë të kohës, me ujë. Në malet e Selitit e të Athosit, në Mesollongjo e Demir-Kapi, në Anodoll, në Rruse, në Isekum, në malet e Rodopit në Bullgari e deri në skelën e Varnës ku bënin tregtinë e qerestesë, dradharëve iu doli nami si si druvarë të zotë, aq sa mbeti edhe shprehja e njohur “Ia pret me sopatën e dardharit”. Pas këtij emigrimi që qe sezonal dhe e mbante fshatin të populluar dardharët “zbuluan” Amerikën. Rrallëkush i mbeti besnik drurit. Rrallëkush mbeti pa e çuar një emigrant drejt kontinentit të largët. Aty dardharët patën një rol të madh e të mirënjohur nëpër shoqëritë patriotike. Nga mërgimtarët e Amerikës 15 dardharë u dekoruan më 1982 me urdhër e medalje për veprimtari patriotike.

Tradita

Mërgimi i largët ishte një dramë e gjatë, plot dhimbje. Por ishte edhe një çlirim. Dalja nga veçimi, nga guaska e mbylljes në mënyra jetese të ngurtësuara, solli në shoqërinë e ngushtë dardhare pretendimet qytetare, kërkesën për një jetë shpirtërore e materiale më “europiane”, më të ngritur si një rivalitet të heshtur me vetë qytetin e Korçës që gjithashtu pretendonte dita ditës. Dardha mburret me origjinën nga e folura deri tek veshjet, këngët e vallet. Studimi i arkitekturës së fshatit dëshmon për një model të veçantë të stilit europian që haset edhe në fshatra të tjera të Jugut. Pamja që shfaqin ndërtimet dhe urbanistika e fshatit, ndërtesa solide, të bukura, prej guri të gdhendur e mbuluar me ploça të hirta, rrugët me kalldrëme , krojet e shumta, punishte për zeje kryesore, njësitë tregtare deri në fillim të viteve ‘40-të i jepnin fshatit pamjen e një qyteze të lulëzuar, ndonëse për shkak të ikjeve në mërgim popullsia tani mezi arrinte 1000 vetë. E folura e fshatit ka ruajtur deri vonë disa trajta të vjetra të shqipes të ngjashme me arabishten e çamërishten. Unikla është kostumi i grave , kuq e zi. Aq i bukur e i veçantë është aq sa kanë dashur ta përvetësojnë. Një “studiues” bullgar duke përdorur fotografi të valleve të grave dardhare me xibum të viteve ’30 bën përpjekje mjerane t’i paraqiste ato si “Valle nga Maqedonia Perendimore. Disa nga vallet e njohura të grave janë krijuar në Dardhë. Në Dardhë bëhej një jetë e gjallë. Në çdo ceremoni merrnin pjesë si burrat, ashtu edhe gratë . Diskriminimi i gruas nuk pranohej. Gruaja dardhare ishte më tepër një amvise/ Ishte ZONJË.

Duke qëndruar tek historia mund të them se ky fshat paraqet një nga modelet e bukura të vitalitetit tonë kombëtar, të krenarisë për origjinën dhe traditat, por edhe të etjes për të lëvizur për të pranuar të renë. Një nga shembuj e qëndrueshmërisë së këtij gjeni mund të sillet nga ky fakt. Për 150 vjet dardharët mësonin në shkollë greqisht (shkolla shqipe u hap me 1917) por e mbanin atë thjesht si një gjuhë të huaj.

Pak gjeografi

Dardha është një fshat malor midis maleve e pyjeve, një bukuri e rrallë natyrore. 20 km në juglindje të Korçës, në një lartësi 1 344 m, Dardha ofron një klimë shumë të shëndetshme e ajër të pastër. Sportet dimërore, sidomos skitë, tërheqin turistë të apasionuar pas tyre. Gjelbërimi dhe freskia e ditëve të verës, por dhe dimri me shumë dëborë, e bëjnë një vend të preferuar në të gjitha stinët e vitit. Midis burimeve të shumta në këtë fshat është edhe i quajturi “Uji i Qelbur”, që shërben si ujë kurativ për stomakun dhe veshkat. Shtëpitë e gurta, karakteristike, plotësojnë bukurinë e këtij fshati, por edhe njerëzit janë shumë mikpritës dhe gatuajnë specialitete karakteristike të fshatit.

Demografia

Ekonomia

Piktorët Dardharë

Ishte tradite ne te kaluaren ne Shqiperi qe profesionin e ushtruar nga nje pjesetar i farmiljes, me i vjeteri ne moshe, t’ua mesonte, e t’ia linte trashegim vellazerve, bijve ose te afermevs te fisit. Tipik e’shte rasti i nje plejade te tere piktoresh dardhare, te cilet duke ushtruar profesionin e zografit e kane lene ate trashegim brez pas brezi. Kjo brezni piktoresh, fillon me Nikolla Zengon ne gjysmen e dyte te shek. 18 -te e perfundon me piktore te kesaj familjeje ne ditet tona, si Andromaqi e Sofia Zengo.

• Nikolla Zengo
• Andon Zengo
• Papa Jani Zengo
• Grigor Zdrulli
• Nikolla Zdrulli
• Sotir Papa Ilia
• Efthim Zengo
• Thanas Todi Zengo
• Kristo Thanas Zengo
• Papa Harallamb Dardhioti
• Kristo Ligor Vishnja
• Kristo Jani Raci
• Leonidha
• Gregor Jeromonak Zdruli
• Spiridhon Dunka
• Sofia Zengo Papadhimitri
• Kostandin Zografi

Rrethi i Devollit është njëri nga 36-të rrethet e Shqipërisë. Rrethi i Devollit ka 35.000 banorë (sipas 2004), një sipërfaqe prej 429 km2 dhe kryeqëndër Bilishtin. Vëndbanime të tjera të njohura në këtë rreth janë :

Info:

Rrethi i Devollit përbëhet nga 1 bashki dhe 4 komuna që janë:

1. Bashkia Bilisht
   

   Harta e Devollit

2. Komuna Hoçisht
3. Komuna Miras
4. Komuna Progër
5. Komuna Qendër Bilisht

Fshatrat e Devollit janë si më poshtë

**********************************

1. Arëzë
2. Baban
3. Bilisht
4. Bitinckë
5. Bickë
6. Borsh
7. Braçanj
8. Bradvicë
9. Cangonjë
10. Çetë
11. Çipan
12. Dobranj
13. Dardhë
14. Eçmenik
15. Fitore [ Shënkollas ]
16. Gjyres
17. Hoçishti
18. Grapsh
19. Gracë
20. Gjyras
21. Kapështicë
22. Kuç
23. Koshnicë
24. Kurilë
25. Maçurisht
26. Menkulas
27. Miras
28. Nikolicë
29. Pilur
30. Poloskë
31. Ponçarë
32. Progër
33. Rakickë
34. Qytezë
35. Sinicë
36. Sul
37. Stropan
38. Shuec
39. Tren
40. Trestenik
41. Vërnik
42. Vërlen [Përparimaj]
43. Vranisht
44. Vidohovë [Boxhigrad ]
45. Vishoshicë
46. Zagradec [ Buzëliqenas ]
47. Ziçisht

Ky artikull nga tema Rrethi i Devollit dhe është një faqe e pa përfunduar. Mund të ndihmoni Devolli.net duke e përmirësuar këtë faqe.